أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

159

قانون ( فارسى )

سال بايد اجرا نمايى . اگر رگ زدن بايسته بود كه خلط را براند ، نبايد تأخير كرد حتى اگر از هر دو « قيفال » ( شريان سباتى ) باهم باشد ، و بعدا رگ زير زبان را زد . گاهى در هفته يك‌بار حجامت بر پشت سر گذارند كه مواد را از مغز جذب كند . به شرطى كه مغز در حالى از ناتوانى و بدمزاجى نباشد كه حجامت به زيان مغز باشد . شايد نياز باشد كه رگ زدن تكرار شود . پس بايد بيمار را بعد از رگ زدن يك هفته استراحت دهى . بعدا به وسيلهء نوشيدنيهاى اسهالى و به حقنه‌هاى قوى از لوفا و پيه حنظل و محموده و معجون مسهل و روغن گرچك بيمار را تخليه نمايى و او را استراحت دهى . بعد از آن از طرف شانه و سر و گودى پشت گردن و ساق حجامت مىگذارى . بعد از آن او را استراحت مىدهى و باز به همان دستور حجامت‌گذارى مىكنى تا به كلى پاك مىشود . بعد از آن در دهن گرداندنيها و عطسه‌آورها و هر دارويى كه سر را از خلط و مواد ناباب پاك مىنمايد كه ياد گرفته‌اى ، به عمل آورى . و اگر به وسيلهء « شليثا » و بعدا گياه شابانك و آب مرزنگوش بيمار را عطسه دهى مفيد است . بايد قبل از نوبت صرع معده‌اش پاك باشد ، و اگر ممكن است قبل از خوراك قى كند و به‌ويژه اگر خوراك ماهى نمك‌سود و شبيه آن باشد ، مناسبتر است . سپس به وسيلهء مقوّيات ( نيروبخشها ) ى گرم‌كننده از قبيل ضمادهاى خردل و امثال آن ، مزاج مغز را - چنان‌كه ياد گرفته‌اى - به‌طور بهتر تغيير بده ! بگذار فيجن را بو كند . اما نبايد داروهاى تبديل مزاج مغز و گرم‌كننده‌ها را يكباره گذاشت بلكه به تدريج بايد انجام گيرد ، و هرگاه ديدى كه ازين كار زيانى وارد است ، بيمار را استراحت بده ! براى بيرون راندن مادهء بلغمى كه سبب صرع مىشود ، بهترين دارو معجون پيه حنظل ، معجون « هرمس » است . اگر از معجون « هرمس » هر روز به وزن يك درهم بامداد و نيم درهم شبانه بخورد بسيار نافع است . اگر همراه بلغم امتلاء كلى باشد ، رگ‌زنى چنان‌كه بيان كرديم نافع و همچنين پاك سازى . وسيلهء تربد ، قارچ چمنى ، استوخودس و به‌ويژه معجون « روفس » پاك شود . مادهء سودايى را مىتوان وسيلهء : پختهء سس صغير ، خربق ، سنگ لاجورد ، سنگ ارمنى ، استوخودس ، بسپايك ، هليله بيرون راند ، و از ماليدنيها مخ ساق شتر با روغن گل ، كه بر فقرات و بناگوش و سينه مالند ، مفيد است . صرع صفرايى را بايد وسيلهء سردى و رطوبت و به‌ويژه حقنه كردن مواد سردى و رطوبت‌بخش چاره كرد . اگر ماده سوخته باشد ، در حكم مادهء سودايى است يا حد وسط ميانهء صفرايى و سودايى است . صرعى كه آن را « ام الصبيان » گويند ، بعضى عقيده دارند كه صرع صفرايى است . ازاين‌رو ما امر مىكنيم كه وسيلهء آبزن و به بينى كشيدنيهاى سرد و رطوبتى ، دوشيدن شير بر سر ، وسايل قوى براى رطوبت دادن به جسم ، آن را معالجه كرد .