أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

156

قانون ( فارسى )

خوردن گوشت غليظ ( گوشت گاو ) و گوسفند و بز و غذاى نيرومند و گوشت هر نوع ماهى اجتناب ورزد . تنها گوشت جوجه ، درّاج ، تيهو ، گنجشك خانگى و كوهى ، چكاوك ، « شفنين » ( نوعى كبوتر گردن طلايى ) ، بزغاله ، آهو ، خرگوش را بخورد . گويند گوشت خوك وحشى براى صرعى بسيار نافع است . چنان‌كه گويند گوشت بز كه كم‌رطوبت و خشكى دهنده است مفيد است . شيرينى و چربى خوب نيست . از همه سبزيها بايد دورى جويد و به‌ويژه از كرفس كه خاصيت تحريك صرع دارد . اگر از استعمال سبزيجات ناگزير باشد شاهتره و كاسنى را برگزيند . گويند كاهو خوب است ولى من آن را بسيار نمىپسندم . گويند گشنيز خوب است كه بخار را از سر منع مىكند . من با گشنيز نيز مخالفم و به‌ويژه اگر زياد تناول نمايند مگر در حالت صرع صفرايى و خونى . سلق آب‌پز همراه روغن زيتون و آبكامه و چيزهاى همانند آن را اگر قبل از غذا كه ليونت‌بخش است تناول نمايند جايز است . گياه فيجن را بو كنند مفيد است . شبت و فيجن را در غذا ريزند بىفايده نيست . بايد به‌طور كلى از ميوه‌هاى تر پرهيز كنند ، مگر بعضى از ميوه‌هاى گيرنده بعد از غذا بخورند و آن هم بسيار كم ، كه دهانهء معده را ببندد و غذا را پايين براند و ليونتى به معده بدهد و منع بخار كند . از هر نوع خوراك سنگين از قبيل : شلغم ، ترب ، كلم ، هويج دورى جويند . از تيزمزه كه بخار توليد مىكنند دور باشند ، خردل صرعى را آزار مىدهد كه بخارانگيز است و زوايد را به سوى اندام بيمار مىراند و تند مزگيش كوبندهء مغز است . بايد از مستى و جاى بادگير و زياد سير شدن بپرهيزند . و آب‌تنى به كلى ممنوع است . زيرا آب گرم فروهشتگى آورد ، آب سرد كرخىآور و به زيان روان حساس است . اگر بيمار صرعى شكم را به افراط سير نمود ، بايد آن را پاكسازى كند و مواظب خود باشد . از غذاهاى خشك ، خشكبار ، آجيلى ، و از غذاهاى خشك تخديرآور و بخاركننده دورى جويد . پر شدن از شراب بسيار زيان‌آور است . اما اندكى از آن روان را نشاطبخش است و نيرو مىدهد و فكر را صاف مىكند و از زياد نوشيدن آب جلوگيرى مىنمايد . خواب زياد نيم‌روزى ، و عموما خواب زياد مضر است و به‌ويژه خواب بر سيرى زياد . شب‌بيدارى و بىخوابى زياد نيز خوب نيست كه روان را ضعيف مىكند و تحليل مىبرد و علاوه بر اين مغز را پر از بخار مىنمايد . نخستين چارهء صرعى پرهيز كردن از تحريك‌كننده‌هاى صرع است - كه بيان كرديم - آرامش و عدم تحرك براى او خوب است ، هرگاه بعد از فارغ نمودن و پاك كردن بدن - كه ذكر خواهيم كرد - نياز به ورزش داشت ، نبايد در حال سيرى ورزش كرد ، ورزش نبايد او را بسيار خسته كند ، و بعد از ورزش بايد استراحت كند . بايد سعى كند كه سرش را بالا نگه دارد و تا ممكن است فرود نياورد و