أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
133
قانون ( فارسى )
بفرستد . اگر مراق باد كرده و سردمزاج است و ورمى در ميان نيست و التهابى حس نمىشود ، آبپز و افشرهء خاراگوش را به بيمار بخوران كه نسخهاش ذكر شده است . معدهاش را با پاشيدنيهاى گرم نامبرده تر كن و ضمادهايى را كه مىدانى بر آن بگذار ! و در ضمن ضمادهاى تخم گياه پنج انگشت و بزر فيجن و بيخ سوسن و بخور مريم را به كار ببر ! بايد ضمادها مدت طولانى بمانند . و هرگاه ضمادها را گشودى ، جاى ضمادها را با پنبهء خيس شده در آب گرم يا پشم حلاجىشده يا ابر مردهء خيس شده در آب گرم مىمالى . ضماد خردل و ضماد « ذروروتيس » ( دروروتلين - نسخه ) نيز كه بر ميانهء دو كتف بگذارى مفيد است و اين ضماد اخير در اقرابادين آمده است ، كه بعد از ضماد حجامت به جاى آن بگذارى اما بدون تيغ زدن . مگر اينكه ببينى كه ورمى يا دردى هست كه از حجامت بدتر مىشود . بيمارانى كه مادهء ماليخوليا در مراق دارند ، از چيزهاى سردىبخش و ترىآور سود مىبينند زيرا مخالف خشكى سوداست و بازدارندهء باد و بخار هستند كه اگر به سوى مغز بالا روند مايهء درد و آزار مىشوند . هرچند سودرسانى سردى به آن اندازه نيست كه بيمارى را از بين ببرد اما اينقدر هست كه سرد ترىبخش سودا را به وجود نمىآورد و مادهء سودايى را منقطع مىكند و از سويى نمىگذارد مادهء بيمارى بخار شود و آن را به تأخير مىاندازد تا مزاج بر آن غلبه مىكند و روبهراهش مىسازد . و بدان كه : داروهاى غليظ و به وجود آورندهء بلغم ممكن است در برابر سوداء مقاومت كنند و داروهاى لطيفكنندهاى كه به آسانى مىسوزانند . ممكن است به بيمار كمك نمايند . اما نكند فريب بخورى كه برخى از بيماران ماليخوليا از بيرون دادن بلغم يا مدفوع فايده مىبينند . اين بدين معنى نيست كه بلغم بيرون دادن به نفع اوست . بلغم انداختن از آن است كه خلطها زيادند و برهم فشار آوردهاند و چيزى از آنها بيرون رانده مىشود . در حقيقت و واقع ، آنچه مفيد فايده است تخليه شدن سوداست . دستور علاج ماليخوليا آن است كه ترىبخشها زياد به كار رود و در عين حال بايد كوشش كرد كه سودا تخليه گردد . همينكه پى بردى كه خوراك در شكم بيمار ماليخوليا به تباهى روى آورده است ( فاسد شده است ) كارى كن كه بيمار قى كند ، و بهويژه در حالاتى كه ترشمزگى را در دهان حس مىكنند حتما بايد قى كنند و نبايد طعامى ديگر بعد از قى بخورند و بايد گوارشيهاى نيرودهندهء دهانهء معده استعمال شود . نبايد طعامى را بر طعام فاسد وارد آورند . بايد بيمار ماليخوليا نوعى سرگرمى - هرچه باشد - داشته باشد . كسانى نزد او باشند كه براى آنها احترام قايل است و آنها را دوست دارد . اندكى شراب سفيد آميخته با آب بخورد ، به شنيدن ترانههاى خوش ، دلخوش دارد . تنها ماندن و گوشهگيرى براى آنها از هر بلايى بدتر است .