مغز جاىگير است و خشكى بر مزاج چيزه شده است . هرگاه رگ زدى و ديدى كه خون رقيق آمد خون را بند مياور ، زيرا بسيار اتفاق افتد كه قبلا خون رقيق آيد . پس بايد جاى نيشتر را فراختر كرد ، تا نكند تنها رقيق بيايد و غليظ بند آيد و كار بدتر شود . دقت كن و ببين ! كدام سوى از سرش گرانى مىكند باسليق آن سوى را بزن و اگر ديدى كه علامت عمومى است مىتوانى از هر دو باسليق خون‌گيرى كنى . گويند خون‌گيرى از رگهاى پيشانى بيشتر تحريك‌كننده است . بعد از رگ‌زنى اگر ديدى كه خلط سودايى تمام است و گرايش به سردى ندارد ، تخليه را به وسيلهء قرصهاى ساخته شده از سس صغير ، الوا ، خربق انجام ده و بايد قبلا به رسانيدن خلط بپردازى . بعد از آنكه خلط پخته گشت ، در مرحلهء اول تخليه را به وسيلهء داروهاى سبك از قبيل سس صغير و پيه حنظل و كمى سقمونيا انجام ده . بعدا آب‌پز سس صغير و قارچ چمن به كار ببر ! و اگر بهره‌اى نداد آنگاه ايارجهاى بزرگ استعمال كن . اگر باز نياز به داروى تخليه‌اى افتاد ، خربق را استعمال كن . اما بايد از خطرش برحذر باشى . با خربق سنگ لاجورد و سنگ ارمنى باشد و از استعمال اين دو سنگ و حبّى كه از آنها درست شده است هيچ باك مدار ! اكثرا استعمال اين داروها كه نام برده شدند در آب پنير قاطى كنند و بيمار بر آن دوام كند و كم‌كم مقدار داروها را كاهش دهند بسيار مفيد واقع مىشود . اگر ديدى كه بيمار شفا نيافته ، باز اين داروها را تكرار مىكنى . بايد هر هفته يك‌بار به وسيلهء حبّ مسهل نرمىبخش ، كه ميانهء قوى و خفيف باشد ، تخليه انجام شود . و در اين ميانه يعنى در ساير روزهاى هفته معجون هليله‌اى و معجون سس صغير تجويز نمايى . خوردن هليله با سس صغير آزمايش شده و مفيد است و نسخهء داروييش چنين است : هليله به وزن سه درهم ، سس صغير يك درهم ، ايارج نيم درهم . بايد در هر ماه يك‌بار به وسيلهء ايارج بزرگ و قوى و قرصهاى بزرگ تخليه به عمل آيد تا معلوم شود كه بيمارى از بين رفته است . اگر ديدى كه معده بسيار ناتوان نيست و ديدى كه در معده چيزى هست كه سبب افزايش بيمارى است . بيمار قى كند خوب است . اما وسيلهء قى بايد آبى باشد كه در آن پونه و كركند « 1 » و تخم ترب پخته باشند ، و از افشرهء تربى بخورد كه خربق در آن فرو كرده و چندين روز مانده است و در ترب اثر كرده است . آن شيرهء ترب كذايى را با اسكنجبين بخورد . افشرهء ترب يك استار و اسكنجبين سه استار باشد ، و اين مقدار را برحسب نيروى بيمار زياد و كم گردان . ليكن اگر بيم آن بود كه نيروى بيمار كاهش يابد ، از استعمال خربق صرف‌نظر كن ! و هرگاه تنقيهء ماده انجام شد ، به علاج قلب روى آور و دستوراتى را كه بارها ذكر كرده‌ايم به كار بر ! و به ياد

--> ( 1 ) - كركند : انگمى است سرخ رنگ ، المنجد . كركند : سنگى است سرخ به رنگ ياقوت . معين