أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
119
قانون ( فارسى )
بسيار شديد نباشد . همان قدر ورزش كند كه گرسنه شود و بتواند كه خوراكش زياد شود و آرام گيرد و بخوابد و خود را شستوشو دهد . ضمادهاى گرمىبخش را كه در اينجا دوباره ذكر نمىكنيم به كار ببرد . حجامات بدون نشتر زدن بر سر گذارد . سر را با داروهاى جذب خون بهطرف پوست بمالد . و شايد نياز بدان باشد كه دو داغ بر پشت سر گذارد . آبهايى را به كار برد كه بابونه و شاه افسر و پاچه در آن پخته باشد . از روغنها روغن سوسن و نرگس و خيرى را استعمال كند . اگر سبب بيمارى مادهء سرد و رطوبى است ، بعد از رسانيدن ماده - چنانكه خودت دانى - ماده را تخليه كن ! مسكنش بسيار روشن باشد . بهوسيلهء تخليه در آغاز داروهاى سبك مانند « ايارج » و پيه هندوانهء ابو جهل و گندبيدستر باشد . بعدا به تدريج « ايارجهاى بزرگ » به كار ببر ! و اگر از اين مطمئن بودى كه سوء مزاج گرم روى نمىآرد ، معجون « بلاذر » استعمال كن ! كه معجون بلاذر در نيرو بخشيدن به ذهن بهترين دارو است و براى به ياد داشتن بسيار مفيد است . علاوه بر اين از ساير داروهاى گرمىبخش از خون به زير پوست كشيدنها و غرغرهها و بوييدنيهايى كه همه را مىدانى استفاده نماى . در خشك گردانيدن بسيار شتاب مورز ! به تدريج خشك گردان و بترس از آنكه خشك گردانيدنت به حدى برسد ، كه رطوبتهاى اصلى را از بين ببرد و سردى مزاج روى دهد كه در اين حالت فراموشكارى بيشتر مىشود . بيمار نبايد مستى كند ، بايد از بادها و امتلاء و با آب شستشو كردن بپرهيزد ؛ زيرا اگر آب گرم باشد ، سستى مىرساند و اگر سرد باشد تخديرآور است و به روان حساس زيان مىرساند . اگر بيمار فراموشكارى به امتلاء گرفتار آمد ، بايد علاج تلطيف به كار ببرى و بايد از غذاهاى تسكينبخش و سنگينىآور و تخديركننده و تبخيركننده دورى جويد . پر شدن از شراب بسيار بد است . اما خوردن كم از شراب ، نفس را سر نشاط آورد و روان را تقويت و صفا بخشد و از زياد آب نوشيدن بىنياز گرداند . زيرا زياد نوشيدن آب براى چنين بيمارانى بسيار زيانآور است . خواب نيمروز زياد و عموما خواب زياد ، بسيار بد است . بهويژه اگر زياد از حد خوراك خورند و خوراك را در معده تلمبار كنند و بخوابند بسيار زيان بينند . و اگر زياد بىخوابى بكشند خوب نيست زيرا روان را ناتوان گرداند و تحليل مىبرد و بخارها مغز را پر مىكنند . مرباى ، وج ( سوسن زرد ) فلفل دراز و تندمزهء پروريده ، تجربه شدهاند كه ذاكره را بسيار تقويت مىكنند . اينك چند نسخهاى براى رفع بيمارى فراموشى و زياد شدن ذاكره مىنويسيم : نسخهء اول : كندر ، مشك زمين ، فلفل سفيد ، زعفران ، مر ، به اندازههاى متساوى در عسل معجون شوند و هرروزه به وزن يك درهم بخورند . مجرب است و فايده مىبخشد . نسخهء دوم : فلفل يك مقدار ، زيره يك مقدار ، شكر طبرزد سه مقدار . نسخهء سوم : كندر سه چهارم مثقال ، فلفل يك چهارم مثقال ، كه از اين دو نسخهء دوم و سوم هركدام باشند ، ناشتا يك مثقال بخورند . براى ذاكره خوب است و تجربه شده است . نسخهء چهارم : زيره پنج وحده . فلفل يك وحده ، سوسن زرد دو وحده ، مشك زمين دو وحده ،