أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
74
قانون ( فارسى )
بد كه در معده گرد آيند در درد سر دخيل هستند چنين خلطهايى گرم باشند يا گرم نباشند بايد با داروى مناسب تخليه شوند و معده به حالتى درآيد تا غذاى خوب را كه هم نيروى تحليلبرنده داشته باشد و هم زود هضم باشد در خود بپذيرد . اگر چنين غذايى يافت نشود كه هم داراى نيروى تحليلبرنده و هم زود هضم باشد بهتر آن است كه تحليلبرنده باشد . براى چنين بيمارى بهترين وقت غذا خوردن بعد از ورود بيمار به گرمابه است ، و بايد شامش اندك باشد و دسر غذايش چيزهايى مانند نيشكر ( قصب ) زيتون ، و نان باشد تا دهانهء معده را نيرو دهد . جالينوس اجازه مىدهد كه چنين بيمارى ، شراب خالص بخورد . اما به عقيدهء جالينوس مصلحت آن است كه شراب چنين بيمارانى ، يا با آب مخلوط باشد يا رقيق و ريحانى . يا شراب رقيق و ريحانى مخلوط به آب باشد و با نان بخورند . فصل بيست و يكم علاج سردردى كه از افزونى نيروى احساس مغز ناشى است بايد به هر ترتيبى باشد نيروى حسى را كمى كندتر كرد و پايين آورد و براى اين كار : اگر بيمار خوب هضم است غذاهايى مانند هريسهء گندمى يا جوى ، گوشت گاو بخورد تا غذاى مغزش غليظ شود . در غير اين صورت غذاهايى از قبيل : كاهويى ، بارهنگ آبى ، گوشت ماهى بخورد . گاهى اگر لازم باشد مخدراتى مانند شربت خشخاش يا تخم كاهو بخورد ، يا مخدرات را بر سر مالد . فصل بيست و دوم علاج سردردى كه دنبالهرو تب و بيماريهاى تند است اين نوع از سردرد دو حالت دارد : 1 - هرگاه تب شدت يافت ، يا شروع كرده است سردرد همراه آن هست و بعدا كه تب فروكش كرد ، سردرد دست برمىدارد . 2 - سردرد از تب است اما بعد از تب و بعد از سرآمدن نوبت ، تب باقى مىماند . سردردى كه در حالت تب روى مىدهد به اندازهاى دلهره به بيمار مىدهد كه سببش را - كه تب است - بر آن ترجيح مىدهد . يكى از دلايل پديد آمدن سردرد تبى ، به يكباره سفيد شدن رنگ بول است و آنقدر تغيير مىيابد تا شبيه بول خر گردد . اما گاهى كه شبيه بول خر شد ، شايد علامت آن باشد كه سردرد پيدا شده است نه در راه پيدايش است . و ممكن است پيدا شدن سردرد ، نشان آغاز فروكش كردن تب باشد پس بايد به ساير دليلها مراجعه كرد . علاجش : روغن زيتون نارسيدهء مخلوط با روغن گل خالص ، يا روغن گل و سركه بر سراسر