بيض ( تخم پرندگان ) : گزينش : بهترين تخم از آن مرغ خانگى است و زرده‌اش از همه بهتر است . و بهتر آن است كه با برشتن آن را منعقد نسازند . بعد از مرغ خانگى تخم پرندگانى مرغوبترند كه از تخم‌مرغ نزديكتر است مانند : تذرو ، ژرژ ، كبك ، تيهو . اما تخم اردك و ساير پرندگان شناور خوب نيست و خلط بد دارند . مزاج : مزاج تخم معتدل است سفيده سرد و زرده گرم و سرد و گرمى متعادل است . زرده و سفيده هر دو ترند و سفيده رطوبتىتر است . خشك مزاج‌ترين تخمها تخم غاز و شترمرغ است . خاصيت : قابض است و بويژه زردهء برشته ، سفيده براى تسكين دردهاى سوزناك بسيار مفيد است . زيرا چسبنده است چنگ اندر پوست زند و مانند شير نيست كه زود بخزد . تخم هرچه سفت‌تر باشد ديرهضم‌تر و مغذىتر است و بهترش نيم‌بند است كه زودتر نفوذ مىكند . آرايش : لكه‌هاى سياه آفتاب‌زدگى را مىتوان با ماليدن سپيدهء تخم‌مرغ از بين برد . زردهء برشته را با عسل عجين كنند براى كك‌ومك و ساير لكه‌ها مفيد است . گويند تخم هوبره و تخم لك‌لك رنگ موى خوبى هستند . و در اين‌باره آزمايشهايى كرده‌اند . رشتهء پشمى را به داخل تخم مىرسانند و منتظر مىمانند تا سياه مىشود ، آنگاه موى را بدان رنگ كنند . دمل و جوش : يكى از بازدارنده‌هاى ورم است و قرحه‌ها را پاك كند و با روغن زيتون بر جوش جمرة - اخگر - مىمالند . زخم و قرحه : در معالجهء زخم پيزى ، زخم زهار ، و آتش سوختگى سپيدهء تخم را بوسيلهء پارچه پشمى بر زخم مىمالند نمىگذارد چرك كند و در سوختگى با آب هم همينطور . مفاصل : زرده و سفيده براى علاج دردهاى عصب مفيد است و عصب را نرم مىكنند . سر : از داروهاى بازدارندهء نزيف پردهء دماغ تخم‌مرغ نيز هست . و براى رفع زكام نافع است . زردهء تخم‌مرغ خانگى در علاج ورمهاى گرم گوش مؤثر است . گويند : تخم لاك‌پشت بيابانى داروى صرع است . چشم : سفيدهء تخم داروى چشم‌درد است . زرده‌اش با زعفران و روغن گل اختلاج چشم را شفا دهد . ضماد زرده و آرد جو نزله‌ها را از چشم بازدارد . و هم بدين منظور سفيده را با كندر بر پيشانى مالند كه نزلهء چشم قطع شود . اندامهاى تنفسى : تخم نيم‌برشت و بويژه زردهء ولرم - نيمه‌گرم - در مداواى : سرفه ، زبرى گلو ، ورم داخلى در حجاب ، سل ، صداگرفتگى از اثر گرمى ، تنگ‌نفسى ، خون برآوردن بسيار نافع است . تخم لاك‌پشت بيابانى در بر طرف نمودن سرفهء كودكان مجرّب است . اندامان غذا : تخم را درسته در سركه بپزند ريزش مواد را به سوى معده و روده بازدارد و زبرى مرى و معده را بر طرف سازد . تخم برشته به سوى دودى بودن مىگرايد . اندامان دفعى : تخم را درسته در سركه بپزند مانع اسهال و خراش درونى مىشود . زرده‌اش داروى قرحه‌هاى كليه و مثانه است . و بويژه اگر خام آن را سركشند . اگر تخم در خاكستر بدون دود برشته گردد . و همراه خوراكهاى قابض و آب‌غوره بخورند اسهال را بازدارد . و علاج زبرى روده و مثانه است سفيدهء تخم با اكليل الملك قرحهء روده و عفونت را از بين مىبرد و علاج زخم پيزى و زهار است . فتيله را با سفيدهء تخم و روغن گل بيالايند و حقنه كنند . ورم پيزى و ضربان آن را شفا دهد . اگر زن فتيلهء آلوده با سفيدهء تخم و روغن حنا را بردارد ، قرحهء زهدان از بين مىرود و زهدان نرم مىشود . آشاميدن تخم‌مرغ خام از نزيف خون و از بول خون جلوگير است . هر تخمى از تخمها و بويژه تخم گنجشك شهوت‌انگيز است . گويند تخم غاز را با روغن زيت مخلوط كنند و نيمه‌گرم در رحم چكانند بعد از چهار روز حيض را به راه اندازد .