أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
83
قانون ( فارسى )
اخيلوس ( نانخواه ) : گاهى آن را سندريطس نامند . ليكن جالينوس گويد : اخيلوس از سندريطس قابضتر است . اندامان دفعى : در بند آوردن خونريزى قرحههاى روده و نزيف زنانه سودمند است . اوفاريقون ( هزارچشم ) : وصفش همين است كه اوفاريقون « دادى رومى » است ، مدرّ بول است و اگر آن را بردارند حيض را روان سازد . مفاصل : چهل روز پياپى بخورند عرق النسا را خوب مىكند . تبها : تناول تخمش تب ربع را از بين مىبرد . اثيمديون ( افيميدون ) : خاصيت درمانى : بشدت سردى مىدهد و رطوبت آبى زياد با خود دارد . اندامان سينه : برجستگى پستان را حفظ مىكند . اندامان دفعى : گويند هركس بخورد عقيم مىشود . در اينجا فصل الف پايان مىيابد كه عدد داروهاى اين فصل مجموعا هفتاد و هفت است . فصل دوم حرف ( ب ) بان ( حب البان ) : بان درختى است كه دانههايش بزرگتر از نخود و مايل به سفيدى است و مغزى نرم و روغنى دارد . مزاج : در سوم گرم و در دوم خشك است . خاصيت درمانى : خود حب البان و بويژه مغز آن تنقيهكننده است و مواد غليظ را مىبرد ، و اگر با سركه و آب تناول شود از آنجا كه تلخى و گيرندگى دارد انسدادهاى درونى را باز مىكند و داغگذار است . پوستهاش بيشتر قابض است و روغنش نيز خالى از قابضيت نيست ، و عموما زداينده و برنده است . آرايش : دانهء بان و روغن آن نقطهها و لكههاى سفيد و سرخ و سياه صورت را بر طرف سازد و اثر قرحهها را از بين مىبرد . دمل و جوش : دانهء بان همراه با مرهمها در علاج دملهاى سخت و زگيل بسيار مؤثر است . زخم و قرحه : دانهء بان كه با سركه باشد در مداواى جرب پوستهانداز و جرب چركين و جوشهاى شيرى و سعفه ( بيمارى جلدى كچلىمانند ) سودمند است . مفاصل : دانهء بان بويژه روغن آن پى را گرمى دهد و سفتيهاى پى و ترنجيدگى را نرم مىنمايد . سر : خونريزى بينى را به سبب قبوضيت بند مىآورد . و روغن بان و بويژه اگر با پيه اردك باشد درد و صداهاى گوش را از بين مىبرد . جوشيدهء ريشهء بان را مضمضه كنند درد دندان تسكين يابد . اندامان غذا : دو درهم بان مخلوط با سركه در معالجهء تصلبات كبد و طحال مفيد است . گاهى حب البان را با نان و آرد شلمك و عسل آب يا با آرد گاودانه ، يا آرد سوسن مخلوط كنند و ضماد آن را بر طحال نهند . حب البان با معده سازگار نيست و دل را به هم مىزند . اگر يك مثقال از بان يا ميوهء آن را با عسل تناول نمايند به شدت قى مىكنند . و اسهالآور است . اندامان دفعى : يك مثقال از دانهء بان را با عسل تناول نمايند بلغم خام خارج شود . و اگر فتيله را با روغن بان بيندايند و بردارند بلغم خام را بيرون راند . جانشين : يك برابر آن