أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

81

قانون ( فارسى )

قرحه‌هاى دشوار ، شديد ، بزرگ ، عميق ، سودمند است . مفاصل : اسيوس را با آرد جو بر جاى نقرس گذارند . و اگر بيمار نقرسى دست و پا را در پختهء آن گذارد مفيد است . اندامهاى تنفسى : آن را با عسل بليسند قرحه‌هاى شش را معالجه مىكند . اندامان غذا : با آهك و سركه بر طحال مالند سودمند است . اطيوط : در درجهء دوم گرم و در درجهء اول تر است . زداينده است و در زدودن بهك بسيار مؤثر است . ارنب بحرى ( خرگوش آبى ) : جانورى است از تيرهء صدفيان تقريبا سرخ‌رنگ است و داراى نشانه‌هايى است كه به برگ اشنان شباهت دارند . آرايش : خون گرم مزاجش لكه‌هاى سياه و بهك رخساره را از بين مىبرد . سوختهء سرش اگر با پيه خرس و مار قاطى باشد بهترين داروى بازروياندن مو پس از داء الثعلب است . اما اگر تنها بر سر مالند موها را مىريزد . ضماد و به چشم كشيدن سوختهء سر آن چشم را جلا دهد . زهرها : از داروهاى سمى است ، شش را زخمى گرداند و باعث هلاك مىشود . اقسون ( كنگر فرنگى بيابانى ) : دارويى است كرمانى و از ايران است ، مزاجش گرم است و لطيف . اناغلس ( اناگير ) : اناگير دو نوع است نوعى گل زرد مىدهد و ديگر گلش آسمانىرنگ است . زخم و قرحه : هر دو نوع در مداواى جراحات و بازداشتن از آماسيدن مفيدند . خار و پيكان‌ها را بيرون كشند . از انتشار قرحه جلوگيرى مىكنند . اگر با آب هر نوعى از آن غرغره كنند يا به بينى كشند بلغمهاى سر سرازير مىشود و درد دندان تسكين مىيابد . اندامان دفعى : با شراب تناول شود درد كليه را بر طرف سازد . به عقيدهء بعضى آنچه گلش كبودرنگ است برآمدگىهاى اطراف پيزى را معالجه مىنمايد و آنچه گل سرخ ؟ مىدهد برآمدگىهاى نامبرده را افزايش مىدهد . زهرها : با شراب تناول شود پادزهر مار است . ابرق : دارويى است از ايران و در تقويت عقل و هوش مفيد است . اوسبيد ( اوسيد ) : نوعى نيلوفر هندى است . به‌قول ابن ماسرجويه مزاجى گرم و خشك دارد . ارتدبريد : دارويى است به پياز دونيمه شده شبيه است و در علاج بواسير نافع است . افيوس : افيوس حدقى چيزى است كه به كره چشم مىماند . مزاج : بنا به گفتهء جالينوس در درجه دوم سرد و در درجه اول خشك‌كننده است ، ميوه‌اش در سرآغاز درجهء اول گرم و گيرنده و در درجهء دوم خشك است . خاصيت درمانى : اگر بر زهار كودك مالند برآمدن موى را به تأخير اندازد . اندامان غذا : ميوهء آن در مداواى يرقان سودمند است .