أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
6
قانون ( فارسى )
رؤيا : قبل و بعد از شيخ الرئيس ، پژوهشگران و روانشناسان جهان ، دربارهء منشأ و مرجع رؤيا ، تحقيقات فراوان كردهاند و نظرات بسيار و عمدتا متناقض ارائه دادهاند ؛ و تا به امروز تفسير روشنى از اين موضوع عرضه نداشتهاند . شيخ الرئيس با اطمينان رؤيا را از واكنشهاى مزاج دانسته ، و از روى رؤياهاى بيماران ، به اختلال تعادل مزاج آنها پى برده و معالجه فرموده است . در مواردى مىخوانيم : كه اگر شخصى از فلان دانه يا فلان گياه ، زياد تناول نمايد ، رؤياهاى آشفته ، يا خوابهاى شيرين مىبيند . آيا دانشمندان و روانشناسان اين نظريه را شنيده و سنجيده و ناديده گرفتهاند ؛ يا نديده و نشنيدهاند ؟ ورزش : شاعر و عارف مشهور كرد مولوى اورامى « قدّس سرّه » دو بيت لطيف دارند به اين مضمون كه : نوميدى و حرمان من و ماه شوال بهم مىماند ، غره ، غرهء شوال است و عيد رمضان شده ، يار از من و وفادار غير است . راستى كه ورزش هم همدرد سوم اين دو است . بسيارى از آنچه كه امروز ، به نام ورزش سوئدى و ژاپنى و غيره مشهور است ، از ابتكارات شيخ الرئيس مىباشد ، كه آنها را هزار سال پيش در كتاب قانون خود شرح و بيان فرموده است . جا داشت كه ، مچ دزد را بگيريم و به دنيا بگوئيم كه : اين ورزشهاى متنوع ، از ابتكارات يك نابغهء مسلمان ايرانى است . غره را به شوال برگردانيم و اين ورزشها را ، ورزشهاى « سينايى » نامگذارى كنيم . تكيهكلامهاى ابن سينا در متن عربى كتاب ، به عباراتى برخوردم كه در اين زبان ، هيچ متداول نيستند . درحالىكه ترجمهء اين عبارات ، در زبان كردى معمول و مصطلح و مورد استفادهاند . بعنوان مثال : عبارت « على الرأس » در عربى به معنى « بر سر » است . مؤلف از آن بجاى كلمات « ايضا » ، « أكرر » ، « استأنف » استفاده كرده كه البته معمول نيست ؛ درحالىكه كرد گويد : « لهسهررا » . ترجمهء اين عبارت ، همان « از سر » فارسى است . بجاى عبارات « اظنّ » ، « اعتقد » كه به معنى عقيده دارم ، گمان مىكنم است ؛ كلمهء « يشبه » را به كار برده . كه كرد گويد « وىدهچى » . ترجمهء اين عبارت شباهت دارد ، مىشود . بجاى « فى الفور » ، « آنا » ، « ساعتا » ، كلمهء « فى المكان » را آورده است . به كردى گويند : « لهجى » ، كه ترجمهاش « در جاى » است . از اين قبيل ، عبارات كه ويژهء زبان كردىاند و از عربى بيگانه ، فراوان به چشم مىخورد . آيا شيخ الرئيس ، در اندك زمانى كه در همدان بوده و با بيماران كرد سروكار داشته ، توانسته است تا