أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

45

قانون ( فارسى )

مشتمل بر چندين لوح و يك قاعده درباره ادويهء مفرده در جملهء اول طرز تنظيم لوح‌ها را بيان كرديم و در اينجا تصميم داريم محتويات هر لوحى را جداگانه شرح دهيم و در قاعده بگنجانيم و رنگ‌هايى را كه براى هريك از لوح‌ها قرار داده‌ايم ذكر نمائيم . چهار لوح اول از اين الواح آشكارند و نياز به توضيح چندانى ندارند از لوح پنجم به بعد به شرح بيشتر و رنگهاى ويژه احتياج دارند . ليكن نبايد چنين پنداشت كه ما در يافتن محتواى لوح‌هاى نامبرده نوآورىهايى كرده‌ايم و زياده بر آنچه سابقا ذكر شده مطالب تازه‌اى آورده‌ايم چه هرچه ما در اين فصل گردآورى كرده‌ايم همانها هستند كه دربارهء ادويهء مفرده ذكر شده است و در اينجا احكام و فوائد ويژه هريك از آنها را توضيح مىدهيم . لوح اول لوح افعال و خواص منظورم اولين لوحى است كه به رنگ‌آميزى نياز دارد و آن عبارت از لوح اثرات است . كنش‌ها را مىتوان به چندين نوع تقسيم نمود بدين قرار : لطيف ، متراكم ( كثيف ) ، لزج ، خشك‌كننده ( نشاف ) لطيف‌كننده ، غليظكننده ، چسباننده ، تحليل‌برنده ، زداينده ، پوشنده ، زبرىدهنده ، صاف‌كننده ، بازكننده كه دهانهء رگ‌ها را باز مىكند ، سست‌كننده ، قطع‌كننده ، بادشكن ، جذب‌كننده ، سوزناك ( لاذغ ) ، بازدارنده ، تصفيه‌كننده ، مسكّن درد ، سرخ‌كننده ، خارنده ، قرحه‌آور ، خورنده ، سوزنده ، عفونت‌زدا ، عفونت‌آور ، داغ‌گذار ، نيروبخش ، رساننده ، مانع پخته شدن ( مفجح ) ، مخدر ، استحكام‌بخش ، سست و متخلخل ، بادزا ، شوينده ، لغزاننده ، فشرنده ، گيرنده ، خاموش‌كننده ، پالاينده خون ، عرق‌آور ، بندآورندهء خون ، بندآورندهء عرق ، نيك كيموس ، بدكيموس ، از بين برندهء زيان آب‌ها ، پرغذا ، كم‌غذا ، توان‌بخش اندام‌ها ، توان‌بخش درون ( احشاء ) ،