فشردن و متراكم كردن اثر مسهلى دارد . اگر هر دو باهم در يك آن بر ماده وارد آيند اثرى نخواهند بخشيد اگر هليله قبلا بيايد و بعد از آن بنفشه سر برسد يكى از آنها بىكار مىماند و چنانچه بنفشه اول بيايد و نرمش دهد و بعدا هليله سر رسد و فشار آورد اثر قوىتر مىگردد . حالت سوم : صبر و كتيرا و مقل را براى اين حالت مثال مىآوريم . صبر مسهل است و معده را مىپالايد ولى خراشنده است . و دهانهء رگ‌ها را باز مىنمايد . كتيرا پوشاننده ( چسبنده ) است . مقل قابض است . هرگاه صبر را به روان كردن كار دفع استعمال مىكنيم آن را با كتيرا و مقل مىآميزيم . در اين صورت صبر اسهال مىدهد . كتيرا آنچه را كه صبر تراشيد پر مىنمايد ( مىپوشاند ) و مقل دهانهء رگ‌ها را تقويت مىكند و كار به سلامت به انجام مىرسد . آنچه تا اينجا ذكر شد دستورات و مثال‌هاى مفيد بودند كه مىتوان از آنها استفاده كرد و به وسيلهء آنها مزاج داروها را شناخت و به روش استعمال آنها پى برد . گفتار ششم چيدن داروها و نگهدارى آنها گروهى از داروها معدنى و برخى گياهى هستند دسته‌اى نيز از جانوران بدست مىآيند . داروهاى معدنى : در گزينش داروهاى معدنى شروطى بايد مورد نظر باشند به قرار زير : 1 - داروها از معدنى استخراج شده باشند كه فراورده‌هايش به خوبى مشهور است ، مانند زاج سبز ( قبرسى ) زاج كرمانى و مشابه آنها . 2 - داروى معدنى بايد صاف و بىآلايش و دور از هر آميزهء بيگانه‌اى باشد . 3 - بايد مواد برچيده به عنوان دارو ، گوهر تمام عيار باشد و رنگ و مزه ويژهء آن بدون كاستى و درست باشد . داروهاى گياهى : داروهاى گياهى بر چند نوعند به قرار زير : برگ گياه ، تخم گياه ، ريشه و ساقه و شاخهء گياه ، گل و شكوفهء گياه ، ميوهء گياه و گاهى نيز تمام گياه مورد استفادهء دارويى قرار مىگيرد . چيدن و نگهدارى برگ‌ها : گياه بايد به حجم نهايى خود رسيده باشد تا برگ نيز به مرحلهء نهايى نمو