أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

336

قانون ( فارسى )

خردل : كه مشهور است . مزاج : تا چهارم گرم و خشك است . خاصيت : بلغم را قطع مىكند . روغنش از روغن ترب گرمتر است . از دود خردل حشرات گريزانند . خردل بيابانى خلط بد بوجود آورد . زداينده و گدازنده است . مردم بيخ و برگ خردل را مىپزند و مىخورند . آرايش : رخسار را پاكيزه كند ، لكه‌هاى بدرنگ و اثر خون خشكيده را مىزدايد . خردل بيابانى ضماد شود در علاج بهك خوب است . زبان را مىخشكاند و در داء الثعلب مفيد است . ورم و جوش : ورم گرم و هر ورم مزمن را نرم مىكند و با گوگرد بر خنازير نهند خوب است . زخم و قرحه : علاج گرى و قوبا است . مفاصل : در علاج درد مفاصل و عرق النسا خوب دارويى است . سر : رطوبت سر را برچيند . ضماد خردل كه بر سر نهند بيمارى ( ليثرغيس ) را دوا كند . آب خردل و روغن خردل و بويژه اگر با صمغ انگدان پخته باشد داروى درد گوش و دندان است . خردل بندآمده‌هاى پالايشگاه ( مصفاة ) را مىگشايد . بعضى گفته‌اند : ناشتا تناول خردل هوش را افزايش دهد . چشم : در چشم كشند تم و زبرى چشم را از بين مىبرد . سينه : خردل كوبيده را با عسلاب خورند قصبة الريه را از زبرى مزمن شفا دهد . اندامان غذا : سپرز را از بين مىبرد و تشنگىآور است . اندامان راننده : علاج خفگى زهدان است و آرزوى جماع را برانگيزد . تبها : در تبهاى هر روزه و كهنه مفيد است . خصى الثعلب ( گياه ثعلب ) : ديسقوريدوس گويد : برگ اين گياه بر زمين گسترده و سبزرنگ و به برگ زيتون كوچك ماند و از برگ زيتون باريكتر و درازتر است . و بلندى شاخه‌ها به طول يك وجب و گلهايش بنفش و بيخش به موسير شبيه است . و تقريبا از موسير درازتر است . بيخش مزدوج است و تو گويى دو زيتون يكى بر ديگرى چسبيده است و نازك و ترد است . بيخ را مىپزند و چون موسير مىخورند . گويند كسى كه از اين بيخ مزدوج بزرگ را بخورد داراى پسر خواهد شد و اگر زنى قسم كوچك را بخورد دختر مىآورد . اين نوع از ثعلب در سنگلاخ و ريگزارها مىرويد . نوعى ديگر هست كه از فوايد بسيارش آن را بعضى ( اندرياس ) گويند . برگش در درازى به برگ گندنا مىماند و از آن پهنتر است و نازك و رطوبت‌دار است . ساقه‌اش تقريبا به طول دو وجب ، گلش تقريبا به بنفش مىزند . بيخش به دو خايه مىماند . و دربارهء بيخ اين نوع همان خاصيتها را گفته‌اند كه دربارهء نوع اولى گفته شده . گياه هر دو زبر و شيرين‌مزه است . مزاج : در اول گرم و تر است و ترى زياده دارد . مفاصل : در علاج ترنجيدن و كشيدگى به سوى عقب و در علاج فالج بسيار مفيد ، شهوت‌انگيز و كمك غريزهء جنسى است . و بويژه اگر با شراب خورند بسيار مؤثر است ، كار سقنقور را انجام مىدهد . اندامان راننده : ضمادش ناصور را مىگشايد . بعضى عقيده دارند كه اگر با شراب تناول شود سيلان شكم را بند آرد . خصى الكلب ( خايهء سگ - گياه ) : گياهى است به ثعلب بسيار شبيه است و اختلافاتى در شناسايى آن رخ داده است . بعضى گويند همان ثعلب است و گروهى گويند ثعلب نيست . بيخ و شكل گياه هر دو بهم شبيهند و در كنش از هم نزديكند . اين گياه دو نوع دارد كه يكى كوچكتر از ديگرى است . و ريشه‌اش متكون از دو جفت است كه جفتى در بالا و جفتى در پايين قرار دارند . يكى از آنها بىمايه و سبك و