همه بهتر و سالمتر خشخاش سفيد است . هر نوع خشخاشى كه غوزه‌اش را مورد استفاده قرار مىدهند بايد تا خشك نشده بچينند و بكوبند و از آن قرص سازند و در انبار اندازند و نگه دارند و در وقت لازم به كار برند . بهترين شيرهء خشخاش كه افيون باشد آن است كه پرمايه ، سنگين‌وزن ، تندبوى ، تلخ‌مزه ، زودگداز ، صاف باشد . نه زبرى در آن باشد نه دانه‌هاى آبله‌مانند بر آن ديده شود . اگر در آب حل كنند مانند موم نبندد . و اگر در آفتاب گذارند بگدازد و اگر به آتش چراغ نزديك كنند گر گيرد و چراغ را تيره نگرداند . اگر گر آن را خاموش كنند بوى تند بپراكند . بعضى در افيون تقلب مىكنند . ماميثا - يا افشرهء برگ كاهوى بيابانى - يا صمغ عربى را با افيون قاطى مىكنند . افيونى كه با ماميثا قاطى است رنگ زعفرانى دارد و در گداختن بوى زعفران مىدهد . افيونى كه با افشرهء برگ كاهوى بيابانى مخلوط شده در گداختن بويش كم است و در بسائيدن زبر است . افيونى كه با صمغ عربى آميخته است رنگش صافتر از معمولى مىشود و از قوتش مىكاهد . كلاهبردارانى هستند كه حتى پيه را در افيون مخلوط مىكنند و تقلب پيهى مىنمايند . يكى از حكماى يونان عقيده دارد كه از اين دوا و داروهاى امثال آن كه سبب درد چشم و گوش مىشوند بايد صرف‌نظر كرد و به كار نبردنش بهتر است . زيرا افيون تم چشم و گرانى گوش بدنبال دارد . آدريوس حكيم مىفرمايد : افيون اگر تقلبى نباشد هركس به چشم كشد كور مىشود . يكى ديگر گويد : افيون تنها براى بو كردن كه مىخواباند به كار آيد و گرنه در هر چيزى زيان‌آور است . كه در حقيقت همه اشتباه فرموده‌اند و بر خلاف نتايج آزمايشى كه از آن بدست آمده سخن گفته‌اند . نتايج آزمايش به ما نشان مىدهد كه هرآنچه ما درباره‌اش گفته‌ايم صحيح است . مزاج : خشخاش كاشتنى در دوم سرد و خشك است . خشخاش سياه در سوم سرد و خشك است و گويند تا چهارم سرد و خشك است . خاصيت : همه نوع خشخاش سردىبخش است و تغذيهء چندانى ندارد . خشخاش سياه متراكم و خشكنده است . خشخاش كرانه‌اى شاخدار كه ثمرش كج شده و به شاخ گاو نر شبيه است ، زداينده ، تكه‌كننده است . گل خشخاش بيابانى اثر قرحهء چشم چهارپايان را مىزدايد . ورم و جوش : بجز خشخاش كرانه‌اى همه انواع خشخاش را كه بر باد سرخ مالند مفيد است . زخم و قرحه : گل و برگ خشخاش شاخدار ساحلى در علاج قرحهء پليد مفيد است . از آنكه زداينده است گوشت فاسد و زائد را مىخورد . كبرهء زخم را برمىكند . اما چون بسيار زداينده است براى قرحه‌هاى رويهء پوست خوب نيست . خشخاش بيابانى را با روغن زيتون ضماد كنند و بر قرحه گذارند قرحه را برمىكند . مفاصل : خشخاش ساحلى را با شير بر نقرس مالند مفيد است . ريشهء خشخاش بيابانى را آن‌قدر در آب بجوشانند تا نيمهء آب كم شود و بخورند علاج عرق النسا است . سر : خواب‌آور است . بويژه خشخاش سياه مخدر است و اگر فتيله از آن بردارند به خواب مىروند . و در بند آوردن نزله مفيد است . كسى كه بىخوابى مىكشد اگر خشخاش سياه را بر پيشانى بندد سود بيند . و اگر آب‌پز كند و بر پيشانى مالد باز فايده دارد . در علاج صرع اگر به وزن يك ( اكسونافن ) خشخاش را با عسلاب خورند و قى كنند خوب است . زيرا معده‌شان تنقيه مىشود . روغن خشخاش با روغن گل مخلوط باشد و بر پيشانى مالند سردرد از بين مىرود . اما تا مىتوانند از آن پرهيز كنند و به كار نبرند بهتر است . آب‌پز خشخاش را در گوشى كه بسيار درد مىكند بچكانند درد آرام يابد . چشم : آب سرد آن را در معالجهء درد شديد چشم كه ناگزير باشند به كار مىبرند . اما