أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
320
قانون ( فارسى )
غذا : براى معدهء سست خوب است . اندامان راننده : خوردن آبپز بيخش در علاج اسهال هميشگى مفيد و بول را ريزش دهد . زهرها : پادزهر نيش حشرات است . شوكة اليهوديه ( بيوهزا - شش شاخ ) : مزاج : گرم است . خاصيت : لطيف و تحليلبرنده . مفاصل : در علاج كزاز مفيد است . سر : آبپزش را در دهان گردانند داروى درد دندان است و در علاج هر نوع نزله مفيد است و ريشههايش نيز همين كارها را انجام مىدهد . نفس : در بيرون راندن خون از سينه مفيد است . اندامان غذا : بيخش علاج استفراغ پىدرپى است . اندامان راننده : بيخش در علاج تراوش رطوبتهاى هميشگى زهدان نافع است . شوكة المصريه ( خار مصرى ) : مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : خشكاننده است و نزلهها را قطع كند . زخم و قرحه : بيخ آن و بويژه تخمش در خوب كردن زخمها بسيار مؤثر است . سينه : براى ورم گلو مفيد است . اندامان غذا : براى ورم معده سودمند است . شراب ( مى ) : خاصيت : مى كه آن را قهوه نيز گويند ريختنىهاى مرارهاى را سرحال آرد . شراب انگورى تازه ( نبيذ ) و شراب پرمايه و تيرهرنگ خلط نارسيده به رگها مىدهند و رگها را از خود پر مىنمايند . گزينش : شراب خوب آن است كه كهنه ، كممايه ( رقيق ) صاف و انگورى باشد . خوردنش برحسب مزاجها مختلف است . جوانان كمى از آن را با انار خورند ، پيران شراب را بدون مخلوط كردن با هيچ چيزى بخورند . بهتر آن است كه هركسى به اعتدال ميگسارى كند . زيرا در زياده از حد خوردنش زيانهاى بزرگ است . جوانان بهتر آن است كه در وقت نوشيدن شراب كهنه آب بنوشند تا شدت آن را كاهش دهد و از زيانش بكاهد . آرايش : پوست را زيبا كند ، بعضى را فربه مىنمايد . بهك را مىزدايد علاج برص است به شرطى كه با ساير داروهاى ضد برص باشد . پوست را تنقيه كند . قرحه : اگر شراب را بر قرحهء پليد و خورهاى كه مواد سايل ناجور دارد بريزند مفيد است . ناصور را با شراب بشويند سود بينند . بر قرحههاى شيرى مالند نافع است . سر : مستى آورد . بيهوشى دهد . فراموشى ببار آرد . نيروهاى نفسانى را پايين آورد . مفاصل : اعتياد زياد به خوردن شراب به زيان اعصاب است و لرزه آورد . اگر هر روزه شراب خورند عصب سست و ناتوان شود . اما شراب با عسل ( معسل ) - عسلى - داروى درد مفاصل است . چشم : ابن ماسويه گويد : شراب بسيار كهنه به زيان چشم است . داروهاى علاج ناخنه را با شراب كهنه بياميزند و ميلههايى مشهور به ميلهء قيصر از آن سازند و در چشم كشند و بر پلكها مالند ناخنه را علاج كند . سينه : حرارت غريزى را زياد كند ، دل را شاد كند ، شراب شيرين مجراهاى شش را لايروبى كند و نفس را فراخى دهد . اندامان غذا : زود سرازير مىشود ، زودهضم است . غذايش زياد و كيموسش خوب است . اما گاهگاهى دل بهم آرد و استفراغانگيز است . شراب معده را از زائدهها مىپالايد ، اگر به اعتدال خورند اشتهاآور است . بسيار خورند راهبندان كبدى را به دنبال دارد . و راهبندانها را در گرده بوجود آرد . كمى شراب غذا را بدرقه كند . در هضم كمك مىنمايد و خوراك را به زودى به خون تبديل مىكند و