أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
307
قانون ( فارسى )
عسل مخلوط كنند و چند روزى در آفتاب نگه دارند در علاج خارش چشم و روزكورى سودمند است . سينه : انار ترش سينه و گلو را زبر سازد . انار شيرين سينه و گلو را نرمش دهد . و سينه را توان بخشد . انار دانه را با آب باران خورند از خون برآوردن مفيد است . هر انارى در علاج تپش قلب مفيد است و دل را جلا دهد . اندامان غذا : همه انواع انار كيموس خوب دارند و انار ميخوش براى معده از همه بهتر است . و التهاب معده را فرونشاند . انار شيرين با معده سازگار است . زيرا گيرندهء ملايم است . انار ترش براى معده خوب نيست . و در هرحال هستهء انار دانه ضد معده است و معده را مىسوزاند . قاوت هستهء انار ويار زنان را اصلاح كند . رب انار و بويژه رب انار ترش در ويار زنان مفيد است . كسى كه تب دارد بعد از غذا اناردانه بمكد مانع بالا رفتن بخار شود . اما اگر قبل از غذا بخورد مواد غذايى را به سوى پايين بدرقه مىنمايد . همه انواع انار كمغذا است . اما ميخوش براى معده شايد از سيب و به بهتر باشد . اندامان راننده : انار ترش و شيرين هر دو بول را ريزش دهند ليكن انار شيرين ادرارىتر است . دانهء انار با عسل در علاج قرحهء معده مفيد است . انار ترش به زيان معده و روده است . قاوت اناردانه در اسهال صفرايى مفيد است و معده را توان بخشد . پوست بيخ انار با شراب انگورى ( نبيذ ) خام يا پخته تناول شود درمان كرم و كرم كدو است . تبها : انار ميخوش در تبها و التهابات مفيد است . انار شيرين اكثرا تبداران گرم را زيان مىرساند . ريباس ( ريواس ) : گياهى است كه بهاران بر كوهساران رويد . و همقوت ترشاب ترنج و غوره است . مزاج : در دوم سرد و خشك است . خاصيت : خاموشكنندهء گرمى ، بندآورندهء خونريزى ، تسكيندهندهء گرمى . ورم : در علاج طاعون مفيد است . چشم : افشرهاش را در چشم كشند ديد را قوى كند . اندامان راننده : از اسهال صفرايى مفيد است . تبها : از حصبه و آبله و طاعون سودمند است . ريه ( شش ) : غذايش كم و گرايش به بلغمى دارد . و شايد چنين نباشد . زخم و قرحه : شش شتر را بر كف پاى بندند از پوست انداختن پا جلوگيرى كند . به شرطى كه به گرمى به كار برند . شش خوك هم همين كار را مىكند و نمىگذارد كف پا آماس كند . سينه : شش روباه را بخشكانند و از آن تناول كنند در علاج برنشيت مفيد است . اندامان غذا : زودهضم است . اندامان راننده : شكم را بند آورد . رخمه ( لاشخور ) : سر : در معالجهء سردرد نصفى و درد گوش زهرهء لاشخور با روغن زيتون در گوش مخالف طرف درد چكانند مفيد است . براى معالجهء باد بچهگانه زهرهء لاشخور و روغن بنفشه را در بينى بچه كشند يا در گوشش چكانند سودمند است . چشم : زهرهء لاشخور را با آب سرد در چشم چكانند در علاج سفيدى چشم مفيد است . اندامان غذا : گويند چلغوز لاشخور را تبخير كنند بچه را بيندازد . زهرها : ابن بطريق گويد : زهرهء لاشخور را در شيشه كنند و در سايه گذارند تا خشك شود و در چشمى كشند كه به طرف عضو مارگزيده است گزند را دفع كند . اما من باور نكردهام . يكى گفت كه درباره سم مار و كژدم و زنبور تجربه كرده است مفيد بوده . به گمانم زهره را بر جاى نيش ماليدهاند .