شناخت مزاج دارو به وسيله رنگ سابقا راجع به رنگها شرحى داديم و دانستيم كه رنگها غالبا تفاوتهايى دارند و گفتيم رهنمونى رنگ در شناخت مزاج داروها از بوى كمتر است . در زمينهء رنگها قاعده‌اى هست كه در اكثر حالات مىتوان از آن استفاده كرد و مزاج دارو را حدس زد . در نوعى از داروى معينى كه داراى رنگهاى مختلفى است ابتدا بايد مزاج آن را در نظر گرفت . اگر مزاج آن سرد است هرآنچه از آن نوع دارو ، رنگش به سپيدى مىزند ، سردترين است و هرآنچه به سرخى يا سياهى تمايل دارد كمتر سرد است ؛ اما اگر مزاج نوع دارو گرم است بايد برعكس قياس كرد . قاعده‌اى كه ذكر شد در بعضى از حالات با واقعيت تطبيق نمىكند و شايد خلاف آن باشد ، ليكن غالبا مىتوان از اين قاعده استفاده كرد . بگذار بحث را به ذكر كنشهاى قوت داروهاى مفرده انتقال دهيم : گفتار چهارم شناسايى اعمال داروهاى ساده مىگويم : كنش و اثربخشى داروها بر سه وجه مىباشد كه عبارتند از : اثرات عمومى ، اثرات جزئى ، و كنشهايى كه جزئى هستند و به كنشهاى عمومى شباهت دارند . اثرات عمومى از قبيل گرمى دادن ، سرد كردن ، جذب ، دفع ، به هم آوردن دهانه‌هاى زخم ، بوجود آوردن زخم و از اين قبيل . اثرات جزئى مانند اثرات درمانى داروهايى كه در معالجهء سرطان و بواسير و يرقان و اين قبيل بيماريها مفيد هستند . اثرهايى كه جزئى به حساب مىآيند و شباهت به كنشهاى ( اثرات ) عمومى دارند از اين قبيل است : اسهال آوردن ، جارى كردن ادرار ، و حالاتى كه شبيه به آنهاست . دارو در چنين مواقعى با اينكه دارو بر اندام و يا دستگاه ويژه‌اى اثر مىگذارد و مربوط به كل تن آدمى نيست ، باز بايد شبيه تأثيرات كلى تلقى شود . زيرا نفع و زيان آن مربوط به همهء اندامهاست و سراسر بدن از آنها تأثيرپذير است و تأثير از خود آنهاست و عرضى در كار نيست . اثرات عمومى و اثرات شبه عمومى اثرات عمومى به دو درجهء اوليه و ثانويه تقسيم مىشوند . اثرات عمومى اوليه اثرات چهارگانهء اصلى است كه عبارتند از سرد كردن ، گرمى دادن ، تر نمودن ، خشكانيدن . اثرهايى كه ثانوى هستند به دو گروه تقسيم مىشوند : گروه اول ، همان اثرات چهارگانهء نامبرده است و ليكن برآورد و مقايسه در زيادى و كمى آنها است . از