كند . پونهء شاك هم همين كار را مىكند و در علاج تپش معده ( التهاب ) و افسردگى و دل بهم خوردن بسيار سودمند است . اندامان راننده : آب‌پز پونه بول را ريزش دهد . از پيچش و درد روده و قى و اسهال شديد مفيد است . پونه را بكوبند يا بپزند و با عسل بخورند بچه را در زهدان مىكشد . حيض را راه اندازد ، شايد بلغم را استفراغ دهد . بعضى گويند پونه و بويژه پونهء كوهى شهوت را قطع كند و خوابهاى جنسى را از بين ببرد . پونهء بيابانى مسهل ملايم است ، بنفع زهدان است ، كرم و بويژه كرمهاى ريز را مىكشد . از پونهء بيابانى و كوهى كه شايد از پونهء بيابانى نوع ويژه‌اى باشد هجده قيراط را با گلاب قند ( جلاب ) خورند مرارهء سودا را بيرون ريزد . و اگر چنين شربتى را با سركه و كمى سيكى بياميزند قوىتر شود . و در اين زمينه بهتر آن مىبينم كه پونه را خرد كنند و بسايند و سائيده را بر سركهء مخلوط با آب و نمك بپاشند و بخورند . عقيده بر اين است كه پونه غليجن خلط سودايى را از راه شاش بيرون ريزد . پونهء بيابانى در همهء اين كنشها كارى است . تبها : بيمار تب و لرز اگر آب‌پز پونه خورد ، يا پونه را در روغن بپزد و از آن روغن بر تن مالد بسيار نفع بيند . زهرها : خوردن و ضماد گذاشتن پونه پادزهر حشرات است . ضمادش تقريبا كار داغ‌گذارى را انجام مىدهد . كسى كه سم خورده اگر پونه را با شراب بخورد سم را از كار اندازد . دود كردن برگ پونه حشرات را مىگريزاند . گستردن برگش نيز دشمن حشرات موذى است . پونهء بيابانى داروى نيش كژدم است . در آب جوشيدهء پونهء كوهى را بخورند پادزهر دندان درندگان است . فاط ( ماه پروين ) : داروى تركان است . زهرها : با آب سرد بخورند پادزهر شوكران و جوزماثل و نيش حشرات موذى و ساير سمهاست . فاوانيا « 1 » : فاوانيا عود الصليب است . كه نر و ماده دارد . بيخ فاوانياى نر سفيد و به ستبرى انگشت و مزه‌اش گيرنده است . بيخ فاوانياى ماده ريشه‌هاى بسيار دارد و شاخه‌هايش زياد است . مزاج : بسيار گرم نيست . خاصيت : خشكاننده ، گيرنده ، گدازنده ، بازكننده ، نرم‌كننده ، تكه‌كننده و زداينده است . اگر فاوانيا را مدتى بخايند مزهء تند مايل به گيرندگى مىدهد . آرايش : لكه‌هاى سياه را از پوست مىزدايد . مفاصل : داروى نقرس است . سر : علاج صرع است و اگر آن را بر مصروع بندند دچار صرع نمىشود . تجربه كرده‌اند كه وقتى فاوانيا را از صرعى باز كرده‌اند صرع بازگشته است . آن طبيب يهودى گويد : دود كردن ثمر فاوانيا ديوانه و صرعى را شفا دهد . و اگر ثمرش را با گل انگبين بخورند در علاج ديوانگى و صرع بسيار مفيد است . من مىگويم شايد آنچه يهودى گفته نوعى از فاوانياى رومى باشد . چه فاوانيايى كه از هندوستان براى ما مىآورند در اين زمينه اين‌قدر مؤثر نيست . همين‌قدر هست كه اگر پانزده دانه از تخمش با عسلاب يا شراب تناول شود ، در دفع بختك تأثير دارد . اندامان غذا : اگر فاوانيا را با شربتهاى مازوجى ( عفصى - گسى ) بخورند قبض است و ريزش مواد بد را از معده منع كند . تخمش معده را توان بخشد . درد معده را تسكين دهد . سوزش معده را از بين ببرد . بيخ فاوانيا در علاج يرقان و

--> ( 1 ) - در فصل عين عود الصليب را شرح داده و در اينجا فرمايد فاوانيا عود الصليب است و باز شرح مىدهد ؟ !