أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

274

قانون ( فارسى )

ريزش دهد . خوردن سبز و خشكش حيض را راه اندازد و در ادرار از سنبل هندى و رومى فعال‌تر است و كار ميجوشه ( شرابى كه از سنبل است ) مىكند . فوفل ( تنبول ) : بر گياهى است كه در هندوستان رويد ، همشكل جوزبوا است . ليكن تنبول سرخ‌رنگ ، زودشكن است و گاهى مىشكند . اجزايش از هم مىپراكند ، بوى خوش دارد ، هندوستانيان تنبول را براى خوش‌بو كردن دهان مىخورند و دندان را سرخ‌رنگ گرداند و قوت صندل دارد . مزاج : در سوم سرد و خشك است . خاصيت : بسيار سردىبخش و گيرنده است . ورم : در علاج ورم گرم و متراكم خوب است . چشم : ضمادش درد پلك را دواست و التهاب چشم را شفا دهد . فلنجمشك ( پلنگمشگ ) : به گمان بعضى پلنگمشك از مرزنگوش و سيسنبر ( نمام ) غذايىتر و خشك‌تر است . اندامان غذا : خوردن و بو كردن و ماليدنش راه‌بندانهاى مغز را باز مىكند . سينه : خوردنش خفقان قلب ناشى از بلغم و سودا را آرام كند . اندامان راننده : خوردن و ماليدنش در علاج بواسير مفيد است . فوه الصباغين ( روناس ) : تلخ است و با ملايمت مىزدايد . آرايش : با سركه مخلوط باشد و بر پوست مالند قوبا ، بهك سفيد ، آثار زشت پوست را مىزدايد . مفاصل : با عسلاب بخورند در علاج عرق النسا و فالجى كه زيان به حس رسانيده مفيد است . يكدرهم روناس با دو درهم راوند چينى ، با يك پيمانه شراب انگورى مخلوط بخورند داروى اثر ضربه و افتادن است . اندامان غذا : ثمرش را با اسكنجبين خورند علاج ورم سپرز است ، كبد را مىپالايد ، سپرز و كبد را تقويت كند . اندامان راننده : در ادرار بول چنان قوى است كه شايد خون با بول بيرون ريزد . كسى كه اين دارو را مىخورد بايد هر روزه تن خود را شست‌وشو دهد . روناس را بردارند حيض را ريزش دهد و بچه را بيرون آورد . زهرها : شاخ و برگش پادزهر حشرات موذى است . فنجنجشت : اين همان پنج انگشت است كه شرح داده‌ايم و در فصل باء موجود است . فل : گويند داروى هندى است و هم‌كنش مهرگياه و بيخ آن است . سر : ضمادش تسكين سردرد است . فاغره ( فاخره ) : ثمرى است كه به نخود مىماند و دانه‌اى دارد كه به آلبالوى تلخ شبيه و در ميان آن دانه‌هاى ريز شهدانه‌مانند موجود است و ثمر در قسمت پايينى شاخه‌ها قرار دارد . مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : تحليل‌برنده و قبض است . اندامان غذا : معده و كبد سرد را علاج است و از سوء هضم ناشى از سردى نافع است . اندامان راننده : در علاج اسهال سرد مفيد و بندآورندهء شكم است . فلفل : جالينوس فرمايد : تا ثمر بر درخت است دارفلفل است و دانه‌اى كه از آن جدا شد فلفل است .