شاخه تاجهايى است كه مانند زيتون است و كركى دارند كه به كرك ثمر چنار مىمانند . ثمرها بزرگتر و پهنتر از زيتون هستند . گلش سياه است و سرانجام به آويزه‌هايى خوشه‌مانند تبديل مىشوند كه در هريك از اين آويزه‌ها ده تا دوازده دانه موجود است . دانه‌ها مدور و سست و سبك و سياه و به نرمى انگور و به تخم لبلاب شبيه‌اند . تنه‌اش خوشبوى و ستبر است و كاوكى به طول تقريبا يك ذرع دارد . اين نوع اكثرا در كوهساران و در اماكنى كه باد گرم مىوزد نمو مىكند و در ميان چنارستانها هم پيدا مىشود . ه - نوع پنجمى را بعضى از مردم ( وريطموس ) گويند . اين نوع در مراحل اولى نمو كردن به زيتون مىماند . شاخه‌هايش بسيار زبر و كمتر از يك ذرع طول دارند . گلش پيچيده و ناصاف است ، تو گويى گل نخود است تخم آن به نخود شبيه و شمارش تخمها از پنج تا شش است . كه تماما صاف و سخت و به رنگهاى گوناگون مىباشند . تنه‌اش به ستبرى يك انگشت و به طول يك ذرع است . در ميان سنگلاخهاى كنار آب يا كنار دريا مىرويد . اين نوع پنجم نيز خواب‌آور است . و كسى كه زياد از آن بخورد مىميرد . گروهى پنداشته‌اند كه بيخ اين درختچه براى جلب محبت به كار آيد . گزينش : هر آن نوعى كه برگ سبز و ميوهء زرد مىدهد سزاوار به كار گرفتن است و چنان كه شرح داديم تاجريزى پنج نوع دارد . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . قسم خواب‌آورش كه تخديركننده است در دوم سرد و خشك است . خاصيت : تاجريزى كاشتنى تخمش قبوضيت دارد . هم از اين جنس كاشتنى نوعى خواب‌آور هست كه تخدير مىكند و كنش افيون دارد و از افيون كم‌تأثيرتر است و چنان كه ذكر كرديم نوعى دارد كه كشنده و سم است . ورم و جوش : در علاج همه انواع ورمهاى گرم ، ورم بر رويه باشد يا ناپديد ، بسيار مفيد است . در علاج ورمهاى گرم درونى و ناپيدا آبش را مىخورند . و در علاج باد سرخ و مورچگى آب آن را با سفيداب و روغن گل ضماد مىگذارند . پرزه‌هاى ريشه‌اش بسيار خشكاننده است و برگش نيز كه با گياه كوشاد باشد در خشكانيدن و شفا بخشيدن باد سرخ و مورچگى نافع است . سر : اگر بيش از دوازده دانه ( حبه ) از دانه‌هاى آن نوع كه تخديركننده است بخورند سبب ديوانگى مىشود . غرغره كردن با آبش در علاج ورمهاى زبان نافع است . اگر به وزن يك مثقال از الياف ريشه‌اش را با شراب خورند مىخواباند . اگر تاجريزى را به خوبى خرد كنند و بكوبند و بر پيشانى بندند سردرد از بين مىرود . ضماد كوبيدهء تاجريزى ورم بيخ گوش و ورم پردهء مغز را دوا كند . آب آن را در گوش چكانند درد گوش آرام يابد . اگر پوست بيخ نوع سومى را در شراب بپزند و در دهان نگه دارند درد دندان تسكين يابد . اگر به وزن يك مثقال از نوع چهارمى را همراه شراب بخورند در عالم خيالات شاد فرو مىروند و خوابهاى خوش و دور از هراس مىبينند . چشم : آب تاجريزى علاج غرب ( جوشى در چشم ) است . افشرهء همه انواع تاجريزى حتى نوع خواب‌آورش چشم‌روشنى است و ديد را نيرو بخشد . اگر ميله‌هاى دارويى در چشم كشيدنى را به جاى آب و سفيدهء تخم‌مرغ با آب تاجريزى درست كنند در بيماريهاى چشم بسيار سودمند است . اندامان غذا : تخم نوع مخدر از تاجريزى بول را ريزش دهد . كليه و مثانه را مىپالايد ، همهء انواع تاجريزى را اگر بردارند خونريزى حيض را قطع مىكند ، سردى بخشد و خوابهاى جنسى را بازمىدارد . زهرها : يك نوع از انواع تاجريزى كه نه كاكنج است و نه كاشتنى و نه مخدرى كه ذكر شد . اگر چهار مثقال از آن بخورند مىميرند و كمتر از چهار مثقالش ديوانگى آورد و از فوايد تاجريزى نصيبى ندارد مگر در ضماد شدن .