أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

256

قانون ( فارسى )

تنگ‌نفسى و برنشيت مفيد است . اندامان غذا : دل‌بهم‌آور است . براى معده بد است ، زود سير گرداند و اشتهاى خوراك از بين ببرد . ديرهضم است و اندامان درونى را سستى دهد . تشنگى آورد . غذايى بسيار چرب مىدهد . كنجد پوست‌كنده دير سرازير مىشود ، اگر با پوست باشد زودتر از پوست‌كنده به معده مىرسد . عموما كنجد براى معده خوب نيست اما اگر در روغن بجوشد كمتر ضرر دارد . و اگر با عسل خورند هيچ ضرر ندارد . اندامان راننده : براى قولون مفيد است . كنجد خيس شده در آب در ريزش دادن حيض بسيار قوى است و تا درجه‌اى است كه سبب انداختن بچه مىشود . اگر كنجد را در آب خيسانند و با تخم خشخاش و تخم كتان كه هر سه در وزن برابر باشند بخورند آب پشت را فزونى دهد و شهوت‌انگيز است . زهرها : پادزهر مار شاخدار است . سمك ( ماهى ) : گزينش : در اختيار ماهى بايد دقت كرد كه بسيار بزرگ و كلفت و سخت گوشت نباشد . خلمى نباشد - بو نگرفته باشد . بسيار خشك و بسيار چرب خوب نيستند . ماهى سفت گوشت ، پيه‌دار و بو گرفته بد است . بهترين گوشت ماهى آن است كه مىتوان با دست آن را از هم جدا نمود . از ماهيهاى سفت گوشت بايد كوچكتران را برگزيد و از ماهيهاى سست‌گوشت بزرگ‌جثه خوب است اما بسيار بزرگ نباشد . خوردن گوشت ماهى سفت‌گوشت نمك سوده‌اش بهتر از تازه شكار شده است . بهترين نوع ماهيها به ترتيب : شبوط ، ( بنّى ) ، مارماهى ، ( كنعد ) « 1 » ، ( فرسيوك ؟ ) است و گوشت ( ساج دريايى ؟ ) هم بد نيست . گوشت ( رجز ) « 2 » و سبله‌ماهى كه غليظند خوب نيستند . خوبى و بدى ماهيها نسبت به محيط زيست است . بهترين جاى براى ماهى خوب آبگيرهاى سنگى و در درجهء دوم آبهايى است كه بر ريگزار جارى هستند . آبگيرهايى شيرين و روشناب و دور از آلايش پليديها خوب است . آبگيرهاى سياه گل ، مرداب ، آبهاى بيابانى ، درياچه‌هايى كه چشمه در آن نجوشد و به رودخانه‌اى نپيوندد ماهى خوب پرورش نمىدهند . ماهى دريا خوب و لطيف است و در ميان آنها بهترش آن است كه هميشه در دريا است و جايى كه به شنا مىپردازد و جايى كه بدان پناه مىبرد باز و سرگشاده باشد و در وقت پر زدن جسمش با باد تماس پيدا كند . هرآنچه از ماهيها در آبخيزها و آبهاى سريع الجريان زندگى مىكنند ؟ ناگزير از ماهيهاى ديگر كه در آبهاى آرام مىزيند ورزشكارترند و گوشتشان مفيدتر است . ماهيهاى دريايى عموما خوب و گوشت لطيف دارند و در ميان آنها هرآنچه پناهگاهش كنار آبهاى سنگى يا رملى است و گردشگاهش آبخيزهاى پرحركت است بهتر است . ماهيهايى كه از دريا به سوى رودخانه‌ها راهى مىباشند چون بر ضد مجراى آب در حركتند و بسيار پر مىزنند ، ورزشكارتر از ديگران و مفيدتر از سايرين مىباشند . گزينش ماهى نسبت به خوراكى كه از آن تغذيه مىكند : ماهيهايى كه ريشهء گياهان خوب و گياهان پسنديده مىخورند بهتر از ماهيهايى هستند كه از ريشهء گياهان بد يا از آت‌وآشغال و پليديها كه مردم در

--> ( 1 ) - كنعد : بر وزن جعفر - نوعى ماهى دريا ، ( منتهى الارب ) . ( 2 ) - رجز : صدفيها كه دريا بيرون اندازد ( المنجد ) .