أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

221

قانون ( فارسى )

تجويز كنند . اندامان دفعى : در علاج قرحهء روده ده ارزن را در سوپ گاورس يا سوپ برنج قاطى كنند و بخورند . زهرها : گويند سم را برمىكشد . بر زخم تيرهاى زهرآلود مالند و هيچ زيانى در بر ندارد . مغناطيس ( آهن‌ربا ) : سنگى است كه آهن مىربايد . اگر بسوزانند آهن‌رباى ساده مىشود و قوتش همان قوت اولى است . گزينش : بهترين نوعش سياه و سرخ مخلوط و صاف و بىآلايش است . خاصيت : زداينده و پالاينده است . اندامان دفعى : كسى كه سونش آهن خورده يا ريم آهن در شكمش گير كرده از اين سنگ بخورد سونش و ريم را بسوى خود مىكشد و باهم بيرون مىآيند . گويند اگر به وزن سه ( اونولوس ) از اين سنگ را با عسل آب بخورند كيموس غليظ بيرون ريزد . مارقشيشا ( مرغش ) : سنگى است به انواع گوناگون : طلايى ، نقره‌اى ، مسى ، آهنى . و هريك از آنها رنگ گوهرى را مىدهد كه بدان نسبت داده شده . در ايران اين سنگ را سنگ روشنا گويند كه روشنايى ديده را سبب است . مزاج : در دوم گرم و در سوم خشك است . خاصيت : گيرنده ، گرمىبخش ، رساننده ، گدازنده ، زداينده است و بسيار نيرومند است . اما اگر بسيار خوب نكوبند و نرم تمام نباشد بهره‌اش پيدا نيست . آرايش : با سركه بر پوست مالند برص و بهك و كك‌مك را مىزدايد . رطوبت گردآمدهء زير پوست را تحليل برد . موى را نازك مىكند و موى را پيچ دهد . ورم و جوش : با صمغ صنوبر مخلوط كنند آماسهاى سخت را فرونشاند و در مرهمهاى تحليل‌برنده و رساننده وارد است . زخم و قرحه : با صمغ صنوبر باشد قرحه را جوش دهد . با زرنيخ باشد گوشت زائد را براندازد . مفاصل : مواد ريم‌مانندى كه در ماهيچه‌ها گرد آيد تحليلش با مارقشيشاست . سر : گويند اگر به گردن كودك بندند نمىترسد . چشم : سوخته و ناسوخته‌اش ديده را جلا دهد و تقويت مىنمايد . مغنيسيا ( سنگ شيشه‌گران ) : كار مارقشيشا را انجام مىدهد و از آن هم بهتر است . مداد ( مركب ) : گزينش : تا سبك‌وزن و سياهرنگ‌تر باشد بهتر است . مزاج : همه مركبها بجز مركب هندى خشك و گرم‌مزاجند . طبيبان هندوستان و پولس گويند مركب هندى يكى از سردىبخش‌ها بشمار مىآيد . خاصيت : همه‌اش خشكاننده است . ورم و جوش : برخى پندارند كه اگر مركب هندى را بر ورم گرم مالند سودآور است . زخم و قرحه : مركبى كه از دود هيمهء صنوبر و صمغ عربى و مقل ساخته شده بر سوختگى نهند و بگذارند تا خودش بيفتد منفعت بينند . مرزنجوش ( مرزنگوش ) : مزاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : لطيف ، بازكن ، گدازنده . روغن مرزنگوش گرمى دهد و مسهل است و تندمزاج . آرايش : آب مرزنگوش را در ابزار حجامت ريزند و بعد از حجامت بر پوست مالند سپيديهايى كه از برش تيغ حجامت بوجود آمده از بين مىرود . خشكيدهء مرزنگوش را با عسل مخلوط كنند و بر پوست مالند لكه‌هاى سياه خونى و لكه‌هاى سبزرنگ خونى را