همه اجزاء آن و روغنش با اينكه جمع‌آورنده و گيرنده هستند نرم‌كننده هم هستند . نوع نبطى از مصطكى كه سيه‌فام است گيرندگى كم و خشكى زياد دارد . و ديرتر از نوع سفيد حل مىشود و گيرندگى و نرمش‌بخشى و خشكانيدنش بدون آزار است . روغنش بسيار لطيف و از اين لطافت و نرمىبخشى و گرماى ملايم كه دارد بلغم را مىگدازد . و در تندى و تراكم از ساير انگمها كمتر است . ورم و جوش : از آنجا كه گيرنده و نرمىبخش است در علاج ورم درونى سودمند است . نوع نبطى سياهرنگ براى نرم كردن سختيهاى درونى از مصطكى سفيد مفيدتر و در علاج مورچگى بسيار مفيد است . زخم و قرحه : افشره و آب‌پز برگ درخت مصطكى جوشهاى سارى ( ساعيه ) را از سرايت بازمىدارد . روغن درخت مصطكى داروى گر شدن آدمى و چهارپايان و سگان است . آب‌پز و افشرهء برگ درخت مصطكى را بر قرحه مالند گوشت را بازروياند . بر شكسته استخوان پاشند بهم آرد . سر : خائيدن مصطكى سر را از بلغم پاك كند ، در دهن گردانيدنش لثه را محكم كند . چشم : مژهء برگشته را مصطكى مىچسبانند . اندامهاى تنفسى : مصطكى و بويژه آب‌پز بيخ و پوست درختش در علاج سرفه و خون برآوردن سودمند است . اندامان غذا : تقويت كبد و روده كند ، اشتها را باز كند ، در بهبود بخشيدن به معده و كبد بسيار زوداثر است . اندامان دفعى : كبد و روده را محكم كند ، علاج ورم كبد و روده است . آب‌پز بيخ و پوستش بهم خوردن عادت ماهيانه را سرحال آرد . علاج ديزانترى و پوست انداختن روده ( سحج ) است . آب‌پز برگ و خود برگش علاج خونريزى زهدان و دردهاى زهدان و رطوبتهاى زهدان و برآمدگى زهدان و پيزى است . روغن درخت مصطكى و تخم ثمرش عين همين تأثير را دارند . مو : تكه‌هاى مختلف الشكل است كه همرنگ قاو ( نوعى قارچ ) مىباشد . گردى دارد كه مزه‌اش گيرنده و مايل به تلخى است . خوش‌بو است . زبان گز است . مو عبارت از بيخ گياهى است كه اكثرا در مكدونى بدست مىآيد . گزينش : بهترينش سفيدرنگ زودگداز و بىآلايش است . بايد آن را گداخت و در سركه گذاشت و بعد از چند روزى بيرون آورد و خشكاند و از آن قرص ساخت . مزاج : در سوم گرم و خشك است و رطوبتى بيگانه دارد كه نارسيده و بىمايه است . خاصيت : لطيف ، زداينده ، بازكننده ، هم‌قوت سنبل است و از سنبل گرمتر و گيرنده‌تر . مفاصل : بخورند يا بر بدن مالند درد مفاصل را تسكين دهد . سر : از آنجا كه داراى رطوبت خام زائد است زياد به كار بردنش سردرد ببار آورد . اندامان غذا : در مداواى درد سرد كبد و بادكردگى كبد نافع است . اندامان دفعى : خوردن و ضمادش عسر البول را دواست . مو در معالجهء درد مثانه ، جمع آمدن ريختنىها در مثانه ، سودمند است . حيض را ريزش دهد . خوردن و در آب‌پزش نشستن درد زهدان را بر طرف كند . قرقر و پيچ و درد روده و باد را از بين ببرد . مازريون ( هفت برگ ) : از گياهان بزرگ شيردار است و بر دو نوع است : يكى برگش بزرگ و نازك و ديگرى برگش كوچك و ستبر است . و اولى از دومى بهتر است و اگر نوعش سياه باشد سم قاتل است . گزينش : بهترينش آن است كه برگ زياد دارد و برگها به برگ درخت زيتون شبيهند و از آن لطيف‌ترند . آن نوعى كه برگهاى كوچك و پيچيده دارد بد است . مازريون همين‌كه حل شود گزندش از بين برود .