حديد ( آهن ) : سه نوع آهن هست - شاپورگان - برماهن ، فولاد . كه اين نوع سومى را مردم مىسازند . اگر گفتيم شاپورگان منظورمان فولاد طبيعى است و اگر تنها پولاد را ذكر كرديم منظور نوعى است كه از برماهن بدست آورند . سونش شاپورگان تقريبا قوت سونش مس را دارد و براى چرك آلياژ بابى جداگانه خواهيم داشت . خاصيت : زنگ آهن گيرنده است و خورنده . چركش از زنگش ناتوانتر است . و چرك آهن از چرك هر آلياژى بيشتر خشكاننده مىباشد . آرايش : زنگ آهن با شراب علاج كژدمه است . ورم و جوش : زنگ آهن با شراب بر جمره و ساير جوشها مالند مفيد است . مفاصل : زنگ آهن با شراب بر نقرس اندايند سودمند آيد . سر : آهن را در سركهء بسيار تند بجوشانند آن سركه در مداواى ريم و چرك هميشگى گوش بسيار مفيد است . چشم : زنگ آهن در مداواى زبر شدن پلك و ناخنه خوب دوايى است . اندامان غذا : آهن سرخ شده را در آب فرو كنند و آن آب را با شراب قاطى نمايند در علاج آماس سپرز و سستى و ناتوانى معده بسيار سودمند است . اندامان راننده : سونش آهن مواد آبكى را اسهال دهد ليكن در اين‌باره سونش مس از آن مؤثرتر است . زنگ آهن گيرنده است ( قبض ) . اگر آن را بردارند خونريزى زهدان را بند آرد . زنگ آهن بواسير را خشك كند . آهن سرخ شده را در شراب فرو كنند . آن شراب اسهال مزمن و ديزانترى را بند آورد و سستى پيزى و چكميزك و خونريزى زنانه را علاج مىكند و شهوت‌انگيز هم هست . حمام ( كبوتر ) : پرنده‌اى است مشهور . مزاج : جوجهء كبوتر داراى حرارت و رطوبتى زياد است . كه اين رطوبت در جوجه‌اى كه پرواز مىكند كمتر است . تخم كبوتر بسيار گرم است . خاصيت : جوجه كبوتر رطوبتى زياده و پرمايه ( غليظ ) دارد . سر : خون كبوتر خون‌دماغى را كه از پردهء مغز آيد بند آرد . اندامان غذا : جوجه‌اى كه پرواز مىكند از جوجهء كوچكتر زودهضم‌تر است و خلطش بهتر . بايد گرمىداران گوشتش را با غوره و گشنيز و مغز خيار بخورند . تخم كبوتر چرب و پرمايه است . چشم : چلغوز كبوتر براى سفيدى در چشم كه از اثر بهم آمدن قرحهء قرنيه پيدا شود خوب دارويى است . حور ( تبريزى ) : گويند حور رومى كه يكى از اين تيره درختان است انگمش كهربا است و ما كهربا را در فصلى جداگانه مىآوريم . مزاج : مزاجش معتدل است و كمى به خشكى مايل است . خاصيت : لطيف و تخمش لطيفتر است و چندان گرم نيست . مفاصل : يك مثقال از ثمر آن داروى عرق النسا است . برگ حور رومى با سركه ضماد شود و بر نقرس نهند سودمند است . سر : افشرهء برگ آن را نيمه‌گرم در گوش چكانند درد گوش تسكين يابد . ثمر آن در علاج صرع مفيد است . چشم : ثمرش را با عسل مخلوط كنند و در چشم كشند چشم را تقويت كند . اندامان دفعى : يك مثقال از ثمرش دواى چكميزك است . يك مثقال از ثمرش يا برگش با سركه بعد از پاك شدن از حيض تناول شود مانع حمل است . حبة الخضراء ( چاتلانقوش ) : ثمر درخت سقز يا بنه . اين درخت در سرزمين‌هاى سردسير بسيار و مشهور است . و در جزائر ( فوفلادس ) هم پيدا مىشود . و هرآنچه فراوردهء جزائر ( فوفلادس ) است از