أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

160

قانون ( فارسى )

حاسيس ( حاشيش ، حسن‌يوسف ) : از داروهاى ارمنيان است و گويند در ايران هم هست . به قول خوزيها از فربيون قوىتر است و خوردن بيش از يكدرهم از شربت آن سم قاتل است . مزاج : در چهارم گرم و خشك است . خاصيت : سوزنده و بىمزه است . اندامان غذا : معده را مىسوزاند و قىآور است . حب البان : در فصل باء بيان شد . حب الغار : مقصودم از دانهء غاردانه ديمست است كه به اندازهء فندقى كوچك مىباشد . پوستش به سياهى زند . نازك است اگر با انگشت بر آن فشار آورى دو تكه مىشود كه هر دو تكه سخت و تقريبا زردرنگند . تا اندازه‌اى خوشبوى مىباشد . و در فصل غين با ذكر غاردانه‌اش را ذكر مىكنيم . حب الزلم ( سعد سلطانى ) : دانه‌ايست خوشمزه و در شهر زور مىرويد . مزاج : در دوم گرم و تر است . آرايش : فربه‌كننده است . اندامان دفعى : در افزايش آب پشت محشر مىكند . حب الميسم : دانه‌اى است به اندازهء فلفل و همرنگ فلفل است ، ليكن از فلفل شكننده‌تر است . مغزش بسيار خوشبوى و بسيار سفيد است . مزاج : در دوم گرم و خشك است . اندامان غذا : گويند با معده سرد و سست سازگار است . حب النيل ( تخم نيلوفر ) : كه عبارت از كاجيرهء هندى است . گزينش : هرچه سنگين و صاف و نوتر باشد بهتر است . مزاج : هرچند بعضى گويند در اول گرم و خشك است اما راستش اين است كه تا دوم گرم و خشك است . آرايش : در برص و بهك سفيد مفيد است . اندامان غذا : پژمرده مىكند ، دل بهم خوردن بسيار بدنبال دارد . اندامان دفعى : خلطهاى غليظ ، سوداء ، بلغم را به كلى از بين مىبرد . ضد كرم و كرم كدو است . جانشين : براى اسهال و مداواى سودا نيم وزن آن پيه شرنگ و يك‌ششم وزنش سنگ ارمنى كارش را انجام مىدهد . حب السمنه ( نقل خواجه ) : درختى است كويرى كه بلنديش به يك ذراع مىرسد . برگش سفيدرنگ اما نه بسيار سفيد . ثمرش شبيه فلفل ، روغن دارد و شيره دارد . بعضى گويند حب السمنه تخم ( صامريوما ) است . مزاج : گرم است و كمى نم دارد . آرايش : فربه و زيبا مىنمايد . اندامان غذا : در معده ماندگار است و هرگاه هضم شد غذاى بسيار دهد . اندامان دفعى : آب پشت را فزونى دهد و شهوت را برانگيزد . حب الصنوبر : دانهء اين درخت از پسته باريكتر است . پوست نازك و زودشكن دارد . سرخ‌رنگ است . مغزى مستطيل و سفيدرنگ و چرب و خوشمزه در بر گرفته است . اين وصف راجع به دانه صنوبر بزرگ است كه آن را ( سوس ) گويند . نوعى ديگر هست كه از آن كوچكتر است . دانهء آن سه‌گوشه است و پوست