درخت گلابى مىمانند بسيار بوى بد مىدهند . بيخ زراوند غلتان از بسيارى ريشه‌هايى كه دارد به شلغم مىماند . بيخ زراوند دراز به درازى يك وجب و بيشتر از يك وجب و به ستبرى انگشت است و بيخ زراوند غلتان و زراوند دراز هر دو راه‌راه است . و مزهء هر دو تلخ و خوش‌بو است . نوعى ديگر از زراوند هست كه آن را زراوند خوشبوى گويند . شاخه‌هايش باريك و پربرگ و برگش تقريبا مستدير و به برگ گياه هميشه بهار شبيه است و گلش به گل فيجن مىماند . بيخ اين نوع از زراوند بسيار دراز و باريك است و پوستهء ستبر دارد و بوى عطر مىدهد و عطاران آن را در آماده كردن روغنها به كار مىبرند . برخى چنين پنداشته‌اند كه زراوند دراز به ( نعنع الكرم ) « 1 » مىماند . و زراوند غلتان را نيز قسم ماده از تيرهء زراوند دراز مىپندارند . و به عقيدهء آنان زراوند غلتان ( نخود الوندى ) كه جنس مادهء زراوند است برگش همانند برگ عشقه است كه عشقه از تيرهء لبلاب است . بوى تند و خوشى دارد و تقريبا مستدير است و طعمش كمى تند مىباشد . مزاج : همه انواعش در سوم گرم و در دوم خشك است . خاصيت : زداينده ، لطافت‌بخش ، بازكننده ، نازك‌كننده ، با كشش . كه خار و پيكانها را جذب مىنمايد . نوع درازش در زدودن و گرمى بخشيدن داراى مقام اول است و ازاين‌روى در بازرويانيدن گوشت و بهبودى بخشيدن به قرحه تأثيرش از همه بيشتر است . اما در بقيه كنشها غلتان مفيدتر است . زيرا در باز كردن و نرم نمودن يكه‌تاز است و در گرمى بخشيدن با نوع دراز برابر يا اندكى كمتر است . ولى بدون شك لطافت غلتان از آن قسم دراز بيشتر است و به همين علت است كه در فرونشاندن دردهاى ناشى از باد كردن از همه مؤثرتر است . قسم سومى از اقسام زراوند از هر دو قسم : دراز و غلتان ناتوانتر است . آرايش : بهك را مىزدايد ، دندان را جلا دهد . چرك از دندان ببرد . رنگ را رونق بخشد ، براى دندان غلتان از همه بهتر است . زخم و قرحه : قرحه‌هاى پليد و بدخيم و پوست‌انداز را تنقيه كند . و گوشت مىروياند . و براى بازآوردن گوشت نوع دراز بهتر از سايرين است . اگر زراوند را با زنبق بر قرحه‌هاى گود و گنديده نهند چرك و ريم را از بين مىبرد و گودى را پر از گوشت سالم مىكند . مفاصل : همه انواع زراوند و بويژه زراوند غلتان ( نخود الوندى ) در علاج گسستگى ماهيچه مفيد و جاى نقرس را بدان اندايند و از سستى ماهيچه جلوگيرى كند . و اگر بيماران نقرس تناول نمايند فايده بينند . سر : زراوند را با عسل در گوش چكانند چرك گوش را پاك كند و شنوايى را تقويت مىنمايد و نمىگذارد دمل در گوش پديد آيد . زراوند و فلفل كه باهم باشند ريختنىهاى مغز را خارج كنند . زراوند در علاج صرع مفيد است و لثه را استحكام بخشد . سينه : زراوند و بويژه غلتان آن در مداواى برنشيت ، در تنقيهء سينه ، در تسكين دادن پهلودرد اگر با آب قاطى شود و بخورند سودمند است . اندامان غذا : داروى سكسكه است . همراه اسكنجبين علاج طحال است . و گاهى زراوند را با سركه بر طحال مالند بسيار مفيد است و در اين علاجها غلتان از همه قوىتر است . اندامان دفعى : اگر يك درخمى از آن سائيده شود و با آب بخورند خلطهاى بلغمى و مرارى را بيرون راند و به پيزى فايده مىرساند . اگر زراوند دراز - يا - زراوند غلتان با مر و فلفل آميزد و تناول شود در تنقيهء زائده‌هاى زهدان ، پاك شدن خون تازه زائيده ، روان ساختن خون حيض و بيرون آوردن بچه خوب دارويى است . تبها :

--> ( 1 ) - پودينه باغى