سياه ديده مىشود و كاوك بسيار دارد . مزه‌اش گيرنده‌اى ملايم است و بوى لطيف دارد . مزاج زاج : در سوم گرم و خشك است . خاصيت : همهء زاجها سوزنده هستند و خشك‌ريشه بوجود مىآورند . زاج زرد از زاج سرخ بيشتر سوزش دارد . زاج سفيدى كه آن را زاج كفش‌دوزان گويند و در آب سياه مىشود . از همه قبض‌تر است . و زاج زرد در قبضى معتدل است . دمل و جوش : زاج زرد در علاج باد سرخ و ورمهاى مسرى نافع است . زخم و قرحه : همه انواعش در علاج گرىتر ، و سعفه مفيدند . از آنها فتيله سازند و در ناصور فرو برند درد و سوزش را برمىكند . مفاصل : با زاج سورى و خمر حقنه كنند علاج عرق النسا است . سر : زاج عموما و بويژه زاج زرد بازدارندهء خون‌دماغ است . همه انواعش داروى خوره و ورمهاى بد لثه هستند . فتيله را به زاج بيالايند و در عسل اندايند و در گوش چركين و ريمى فرو كنند گوش خوب مىشود و اگر گرد زاج را در گوش پف كنند باز مفيد واقع خواهد شد . گرد زاج خورهء دندان را متوقف سازد . زاج سرخ كه به سورى مشهور است دندانهاى لق را محكم مىكند . زاج سوخته را با سورنجان مخلوط كنند و زير زبان بگذارند ( ضفدعه ) را شفا دهد . مرهمى كه با زاج باشد و بويژه با زاج سرخ باشد خورهء دهان و بينى و چرك دهان و بينى را از بين ببرد . چشم : زاج عموما و بخصوص زاج زرد سختى و زبرى پلك چشم را درمان كند . اندامهاى نفس : شش را مىخشكاند و دور نيست كه انسان را هلاك كند . زهرها : از آنجا كه ريه را مىخشكاند مىتوان آن را از سموم شمرد . زرنيخ : گوهرى است كانى و به رنگهاى سبز و زرد و سرخ يافت مىشود . گزينش : هرآنچه صاف و بىآلايش‌تر است و به آسانى سائيده گردد و بوى كبريت دهد بهترين نوع است . از اين نوع هرآنچه زرد و صاف و ره‌آورد ارمنستان است و ورقى و طلايىرنگ و تنك ورق باشد و به تلك زرد شبيه باشد بهتر است . مزاج : در سوم گرم و در دوم خشك است . خاصيت : همه انواع زرنيخ سوزنده هستند ولى زرنيخ سرخ‌رنگ از زرنيخى كه قلقديون نامند بهتر است . آرايش : موى را مىسترد . و آن را در مداواى داء الثعلب با صمغ صنوبر مىآميزند . زخم و قرحه : زرنيخ را با پيه بر زخمها نهند . دمل و جوش : زرنيخ آميخته با پيه و چربى داروى گرى ، سعفهء تر و گنديدگى است و پوست را مىسوزاند . اگر زرنيخ را با مرّ قاطى كنند و بر تن مالند شپش را ريشه‌كن كند و لكه‌هاى خونى را از بين ببرد . و اگر با زفت باشد در دفع شپش مفيد است . و اثر ناخنها را از بين مىبرد . سر : مرهمى كه از آن مىسازند و بويژه اگر از زرنيخ سرخ باشد خوره و قرحهء بينى و دهان را شفا دهد . نفس‌كش : با عسل‌آب جوشانيده يا عسل‌آب معمولى بنوشند چرك و ريم بدن را بزدايد . اگر با صمغ صنوبر تبخير كنند از سرفهء مزمن و برآوردن چرك و ريم نافع است . و گاهى زرنيخ را در حبوب ضد برونشيت به كار مىبرند . اندامان دفعى : با روغن گل مخلوط شود . جوش و بواسير پيزى را شفا بخشد . زهرها : بالاآمدهء آن بوسيلهء حرارت سم است . زبد البحر ( كف دريا ) : كف دريا پنج نوع است : 1 - ابرىشكل و تندبوى و بويش به بوى مشك سائيده مىماند كه اين نوع پرمايه است و در كنار آب پيدا مىشود .