أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

119

قانون ( فارسى )

جوجه از پيه مرغ بزرگ گرمتر است . خاصيت : خايهء خروس خوب كيموس و زودهضم است . مفاصل : سوپ خروس چنان كه ذكر شد اگر با بسفايج ؟ ( شايد بسپايك باشد ) و شبت و نمك باشد و در بيست ( قوطولى ) آب بجوشانند تا يك‌سوم يا يك‌چهارم بماند و بخورند ، درد مفاصل و لرزش را از بين مىبرد . سر : گوشت مرغ جوان عقل را زياد كند ، مغز مرغ خون‌دماغى را كه از پردهء مغز آمده بازمىدارد . سينه : سوپ خروس داروى برنشيت است . گوشت مرغ صدا را صفا دهد . سوپ خروس پير با شبيت و كاجيره همهء اين فوائد را در بر دارد . سوپ سادهء جوجه التهاب معده را فرونشاند . اندامان غذا : آبگوشت خروس درد معده را كه از باد باشد بر طرف مىكند . اندامان دفعى : آبگوشت خروس پير همراه شبيت و بسپايك بهترين علاج قولنج است . گوشت مرغ جوان آب پشت را فزونى دهد . آبگوشت مرغ جوان همراه بسپايك باشد سودا را بيرون ريزد . و اگر با كاجيره باشد بلغم را بيرون آرد . با داروهاى قابض مخلوط كنند خراش روده را علاج است . با شير باشد داروى قرحهء مثانه مىباشد . تبها : آبگوشت خروس علاج تبهاى مزمن است . زهرها : قلب مرغ يا خروس را بشكافند و بر جاى نيش حشرات سمى گذارند و هر يك ساعت تبديل كنند از اثر سم مىكاهد . كسانى كه سم خورده‌اند ، گوشت خروس يا مرغ را با شبت و نمك بپزند و آن‌قدر خورند تا قى مىكنند تأثير سم را بازمىدارد . دماغ ( مغز ) : گزينش : بهترين آن مغز پرنده و بويژه مغز پرندگان كوهى است . و در ميان حيوانات اهلى اول مغز شتر و در درجهء دوم مغز گوساله بهترين است . مزاج : سرد و تر . خاصيت : بلغم و خلطهاى متراكم بوجود آورد . سر : مغز مرغ خانگى در بازداشتن خون‌دماغى كه از حجاب مغز آيد مفيد است . مغز شتر اگر بخشكد و با سركهء شراب بخورند داروى صرع است . اندامان غذا : هنگام هضم شدن دل به هم زند و اشتها را از بين مىبرد . پس بايد با ادويه بخورند . كسى كه مىخواهد قى كند ، مغز را بعد از غذا بخورد . مغز ديرهضم است و معده را مىاندايد . اندامان دفعى : ملين است . مغز اردك از داروهاى آماس پيزى است . زهرها : خوردن مغز اثر سم خورده و نيش حشرات موذى را خنثى مىكند . دلب ( چنار ) : مزاج : پوست و گردوى - ثمر - آن داراى خشكى بسيار است . مزاج چنار در اول سرد است . پوست و ثمرش بسيار خشكاننده و زداينده است . خاصيت : برگ‌وبر چنار سوسك‌ها را مىكشد . پوست چنار بسيار خشكاننده است . گردى كه بر برگ چنار نشيند براى حواس و غيره بسيار بد است و بسيار خشكاننده هم هست . آرايش : پوستش كه هم خشكاننده و هم زداينده است شايد در علاج برص مفيد باشد . دمل و جوش : برگ چنار در معالجهء ورمهاى بلغمى و مفاصل و زانو مفيد است . زخم و قرحه : اگر خاكستر آن را بر زخم‌هاى پوسته‌انداز و پليد پاشند داروى خوبى است . پوست چنار با سركه بپزند و بر سوختگى نهند مفيد است . مفاصل : برگ چنار داروى درد مفاصل و ورمهاى گرم مفاصل است و بويژه در علاج ورم زانو سودمند است . سر : پوست چنار كه با سركه پزند درد دندان را تسكين دهد . گرد چنار براى گوش و شنوايى خوب نيست . چشم : گرد برگش زيان چشم است . برگ سبزش را اگر بشويند و بپزند و بر چشم نهند آب‌ريزى چشم را بازدارد و التهاب و چشم‌درد را از بين مىبرد . سينه : گرد