بيمارستان نور الدين در شام ( 446 ق ) ، دار الشفاى گوهرنسب و دار الشفاى غياث الدين كيخسرو در قيصريه ( 602 ق ) ، دار الشفاى كيكاووس در سيواس ( 614 ق ) ، بيمارستان توران ملك ، دختر بهرام شاه در ديورگى ( 625 ق ) ، دار الشفاى پروانه بيك ، معروف به گوك مدرسه ( مدرسهء كبود ) در توفاد ( 674 ق ) ، مريضخانهء اتابك فرّخ در گنغرى ( چانغرى ، 632 ق ) و مريضخانهء على بن پروانه در قسطمونى ( 670 ق ) از معروف‌ترين آنهاست . بيمارستان‌هاى عهد سلجوقى از آن رو كه در روزگار جنگ‌هاى صليبى داير بوده‌اند ، در تاريخ بيمارستان‌هاى جهان اهميت بسيارى دارند . نوانخانه و جذامخانه‌هاى آناتولى نيز تا روزگار عثمانيان باقى مانده بودند . بيمارستان‌هاى عهد سلجوقيان آناتولى را مىتوان به چهار دسته تقسيم كرد : 1 . بيمارستان‌هاى سيّار : در سپاه ملكشاه سلجوقى ( حك : 485 - 465 ق ) بيمارستان سيارى وجود داشت كه صد شتر بيماران و طبيبان و آلات و ادوات پزشكى آن را حمل مىكرد ؛ 2 . بيمارستان‌هاى كاروانسراها : به نوشتهء قلقشندى و ابن فضل اللّه عمرى در كاروانسراهاى قلمرو سلجوقيان به‌ويژه در آناتولى ، بيمارستان‌هايى داير بود ؛ 3 . بيمارستان‌هاى سلطنتى : نمونه‌هايى از اين بيمارستان‌ها در ايران و مصر وجود داشته است . سنّت تأسيس بيمارستان‌هاى دربارى در آناتولى و در عهد مغول تا چين نفوذ كرد ؛ 4 . بيمارستان‌هاى عمومى : نظام الملك ، بانى نخستين آن در نيشابور بود . بيمارستان تتش به نام ملك تتش ، فرزند آلب ارسلان - كه همراه با مدرسهء تتشيه در كرانهء شرقى دجله قرار داشت - از همين نوع بود . نمونهء بسيار معروف اين نوع بيمارستان‌ها ، بيمارستان عضدى بود . در اين بيمارستان‌ها طبابت با آموزش پزشكى همراه بود . در بيمارستانى كه منصور قلاوون در 683 ق در قاهره تأسيس كرده بود ، آموزش طب به صورت نظرى و عملى انجام مىگرفت و از قرار معلوم كتابخانهء بزرگى داشته كه كتاب‌هاى اهدايى ابن نفيس در آن نگه‌دارى مىشد . اين بيمارستان را قلاوون با تغييراتى در قصر قطبيهء فاطميان - كه هشت هزار تن در آن زندگى مىكردند - به صورت بنايى چهار ايوانى بازسازى و با افزودن ملحقاتى چون مدرسهء طب و مقبرهء شخصى به مجموعه‌اى تبديل كرد . در اين بيمارستان - كه به بيمارستان منصورى شهرت داشت - انواع بيماران ، حتى ديوانگان ، درمان مىشدند و طبيبان بسيارى به دانشجويان پزشكى درس مىدادند . اين محل در سدهء يازدهم