أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
508
قانون ( فارسى )
گيرندهء چسبندهاى مانند گل مختوم همراه سازيم . بدان كه تباهى اندام - مقصودم بدمزاجى اندام است - در بتاخير انداختن شفاى قرحه دخالت زيادى دارد . چنان كه مىدانى ، بايد مزاج را به راه راست هدايت كرد . اگر خونى كه به اندام قرحهدار مىرسد بدمزاج باشد بايد كارى كرد كه كيموس خوب در آن بوجود آيد . اگر خون مزبور زيادتر از حد لازم است و اندام را ترى مىبخشد بايد در تخليهء آن كوشش كنى ، غذاى بيمار را لطيف گردانى و در صورت امكان او را بورزش وادار سازى . اگر قرحه چنان تاثيرى بر استخوان مىگذارد كه آن را بسيار لاغر و ناتوان مىكند و از استخوان مزبور ريم جريان مىيابد ، نبايد فكر كنى كه تنها چارهاش داروست ، بلكه چنان كه تباهى استخوان بوسيلهء حك كردن از بين مىرود بايد آن را بتراشى يا آن را بگيرى و ببرى « 335 » . بسيار اتفاق مىافتد كسانى كه به معالجهء قرحه مىپردازند بايد مرهمهائى با خود داشته باشند كه ذرات ريز استخوانها و قطعات ريز آن را برمىكشد و گرنه بهبودى قرحه را باز مىدارند . قرحه جهت تقويت به غذا نياز دارد ، درحالىكه براى بند آمدن ماده چركى غذا را بايد كاهش داد ؛ بنابراين در چنين حالتى دو چيز متضاد در يك جا جمع مىشوند . اگر چرك كم است بايد با غذا تقويت كرد . اگر چرك زياد است بايد غذا را از او منع كرد . پس طبيب بايد براى اين حالت چارهاى انديشد . شخصى كه در بدنش قرحه بتازگى ظاهر شده است و رو به افزايش است نبايد به حمام رود و آب گرم را به بدن نزديك كند ، كه مبادا مادهاى همراه آورد كه ورم را زياد كند . اگر دمل آرامش مىيابد و چرك مىدهد شايد حمام رفتن زيانى نداشته باشد . اگر دملى بعد از بهبود ، زود برميگردد ، بدان كه اين دمل در سر راه بنصر قرار دارد « 336 » . بايد همواره
--> ( 335 ) - از مضمون اين جمله قانون چنين برميآيد كه منظور ابن سينا بيمارى استئوميليت يا عفونت باكتريى استخوان مىباشد كه از راه خونى بوسيله عامل عفونت بخصوص استافيلوكوك اورئوس ( Staph . aureus ) ايجاد مىشود . در موارد حاد آن در بدن حالت باسيلامى بوجود مىآيد كه اكثرا با تب شديد و لرز همراه است . جالب اينكه امروز هم سكوستر ( Sequester ) هاى ايجاد شده در استخوان را بوسيله عمل سكوستروتومى برميدارند يعنى عملا همان روشى را به كار مىبرند كه ابن سينا انجام داده و آن را به دانشجويان خود توصيه نموده است . ( 336 ) - نسخه انگليسى : « اگر التيام زخم به تاخير افتد احتمال اين مىرود كه منجر به تشكيل حفرهاى گردد » .