أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

486

قانون ( فارسى )

اگر به منظور تخفيف دادن و از بين بردن تب‌هاى مطبقه و مقدمات سكته و خفگىها و ورم‌هاى درشت و بزرگ و كشنده و دردهاى شديد رگ بزنيم نبايد از غش كردن بيمار پروائى داشته باشيم ، ليكن اگر تن بيمار بسيار نيرومند نباشد اين كار را انجام نمىدهيم . دربارهء رگ‌هاى دست بسيار بحث كرديم و زمينهء بحث ما را به مطالب خارج از موضوع كشانيد و رگ‌هاى پا و ساير رگ‌ها را فراموش كرديم ، وقت آن است كه به رگ‌هاى ديگر نيز به‌پردازيم . مىگوئيم : رگ‌هاى پا كه نيشتر پذيرند عبارتند از : الف : عرق النسا - اين رگ را مىتوان از سه جانب نيشتر زد : يكى نزديك قوزك پا به طرف خارج بدن ديگر زير قوزك پا و سوم بالاى قوزك ، از سرين تا قوزك . رگ مزبور بايد بوسيله بند يا نوار محكمى بسته شود و بهتر است بيمار قبل از رگ زدن خود را شست‌وشو دهد . اگر رگ را بدرازا بزنند بهتر است و چنانچه رگ نمايان نيست شاخه‌اى از آن را كه در بين خنصر و بنصر است نيشتر بزنند . نيشتر زدن به عرق النسا چند فائده دارد : اولا درد شديد عرق النسا را از بين مىبرد ، ثانيا براى بيمارىهاى نقرس ، دوالى و پاغر مفيد است . خون گرفتن مجدد از عرق النسا دشوار است . ب : صافن - صافن رگى است در طرف داخل قوزك و نمايان‌تر از عرق النسا است . نيشتر زدن به صافن به چند منظور صورت مىگيرد : نخست تخليهء خون از اندام‌هائى كه در زير كبد قرار دارند . دوم : گرايش دادن خون از اندام‌هاى بالا به اندام‌هاى پائين كه بدين‌وسيله ، خون حيض شديدا بيرون مىريزد و دهانهء بواسيرى گشاد مىشوند . عرق النسا و صافن از لحاظ فائده‌بخشىشان در خونگيرى ظاهرا بايد همانند باشند . ليكن چنين نيست . آزمايش نشان داده است كه براى تسكين درد عرق النسا تاثير خون‌گيرى از عرق النسا بيشتر از تاثير خون گرفتن از صافن است ، زيرا اين رگ نزديك و مجاور محل درد است . نيشتر زدن به صافن بهتر است بطور مورب و در پهنا انجام گيرد . ج : وريد ركبى - مسير اين رگ همان راه رگ صافن است ، ليكن در ريزش دادن خون حيض و تحفيف درد مقعد و بواسير از صافن موثرتر و نيرومندتر است . د : رگى كه در بخش عقبى پاشنهء پاست و به نظر مىرسد شعبه‌اى از صافن باشد و همان مسير صافن را مىپيمايد . خون‌گيرى از رگ‌هاى پا بطور كلى براى بيمارىهائى كه ناشى از موادى است كه از بالا بسوى پائين مىآيند مفيد است و در حالت بيمارىهاى سودائى نيز بهره مىرسانند .