اگر مزاج طبيعى اندام مكشوف شد و با مزاج آن در حالت بيمارى مقايسه گرديد ، طبيب پى مىبرد كه اين موازنه تا چه حد به هم خورده است و با چه داروئى و چه مقدار از آن دارو مىتواند آن مزاج را به حال طبيعى خويش بازگرداند . مثلا اگر مزاج در موقع تندرستى به سردى گرايش داشته است و بيمارى آن را گرم كرده است - بيمارى گرم است - معلوم مىشود كه از مرز خود بسيار تجاوز كرده ، از حالت طبيعى دور افتاده است . پس نياز به سرد گردانيدن زياد دارد . اگر مزاج اصلى اندام گرم و بيمارى نيز گرم است به خنك كردن كم نيازمند است . در مورد بررسى آفرينش و سرشت اندام سابقا ذكر كرديم كه چند معنى از آن مفهوم مىشود . بشرح ما دراين‌باره مراجعه شود . اين را نيز بدان كه برخى اندام‌ها آسان مىگدازند و در داخل و خارج داراى تهيگاه‌هائى هستند كه مىتوان بوسيلهء داروى لطيف مواد زائد را از آنها بيرون راند . برخى ديگر برعكس به داروهاى قوى نياز دارند . عده‌اى از اندام‌ها متخلخل هستند و داروى لطيف براى آنها مناسب است و عده‌اى متراكم و غليظ هستند و به داروى نيرومند نياز دارند . اندام‌هائى كه در دو طرف بدون حفره و منفذ و تهيگاه هستند به داروهاى قوى بسيار نياز دارند . داروى در درجهء دوم از حيث قوت براى اندام‌هائى است كه در يك طرف فراغ دارند و در درجه سوم براى اندام‌هائى كه از هر دو سوى محل فراغ دارند ليكن خود اندام چسبيده و متراكم است ، مانند كليه . با قوت دارو در درجهء چهارم اندام‌هائى را بايد معالجه كرد كه در هر سو كاوك دارند ولى نامتراكم هستند ، مانند شش . همچنانكه مىدانى ، هر اندامى يا جاى ويژه‌اى براى خود دارد و يا با اندام ديگرى شريك است . اگر اندام جاى ويژه‌اى ندارد و با همسايه‌اى همنشين است بايد چاره آن را در علمى كه راجع به اندام‌هاى مشترك دارى جستجو كنى و در اين زمينه اختيار را بدست خودت مىسپارم كه در نظر بگيرى كدام يك از اين دو اندام سر راه دارو قرار دارد و دارو را به كدام يك از اين دو مشارك برسانى . مثلا اگر مادهء بيمارى در كوژى كبد بود ، آن را بوسيلهء ادرار بيرون مىرانيم و اگر در فرورفتگى كبد بود با روده‌ها شريك است و بايد از راه روده‌ها بسراغ آن رفت . اگر اندام جايگاه ويژه خود را دارد و ارتباطى به اندام مجاور ندارد بايد سه حالت را بررسى كرد : يكى از آن دورى و نزديكى آن است . مثلا اگر اندام مانند معده در دسترس فورى دارو باشد به كمترين مدت داروى معتدل را مىپذيرد . و دارو به كار مىافتد و نيرويش هنوز بجاى خويش است . اگر مانند شش دور دست بود ، دارو تا خود را بوى برساند نيروى خود را از دست مىدهد ، پس دارو بايد نيروى بيشترى داشته باشد . اگر در راه رسيدن