أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
405
قانون ( فارسى )
3 - خستگىهاى ورمى : چارهء اين درد بقرار زير است : نرم كردن اندامى كه كشيده شده است ، سرد كردن بخشى كه گرم شده است و تخليه مواد زائد . اين سه روش بوسيلهء روغن زياد و نيمگرم ، مالش دادن آرام و نرم ، ماندن زياد در آب كمى گرم و آسودن انجام مىگيرد . 4 - خستگى زبرى : كسى كه بچنين دردى گرفتار است بجز دستورى كه براى تندرستان است دستور ويژهاى ندارد مگر اين نكته كه آب شستوشو بايد گرمتر باشد . آب بسيار گرم پوست را غليظ مىگرداند و زيانش به اندازه آب سرد نيست . آب سرد هرچند پوست را متراكم مىسازد باز بيم آن مىرود كه سرمايش در بدن ناتوان نفوذ كند . ناتوانى شايد از آن باشد كه بدن بيمار متخلخل ( شل ) است و در اين حالت خطرى روىآور است . بيمار بايد در روز دوم ورزش را به آهستگى و نرمى انجام دهد . استحمام روز دوم بايد باندازهء روز اول باشد و بعد از حمام بايد وادار شود كه خود را يك مرتبه در آب سرد بياندازد تا پوستش ستبر شود و گداختنىها كاهش يابند و رطوبت پوست حفظ گردد و تنش خو گرفته باشد كه با آن در برابر گرمى بتواند مقاومت كند . همين دو روش او را از آسيب سرما مىرهاند ، بويژه اگر همينكه خود را در آب سرد انداخت فورا بيرون بيايد و در آن زياد نماند ، زيرا ماندن زياد با مصونيت از بيمارى قرين نيست . بيمار بايد در هنگام چاشت غذاى تر و به اندازه كم بخورد تا بتواند در شامگاه بار ديگر خود را ماساژ دهد ، آنگاه بايد شام را بتاخير اندازد و كوشش كند مواد زائد را از تن خود بتكاند و اين خانهتكانى بوسيلهء اندودن به روغن آبكى و روشن صورت مىگيرد . اگر دردى در ماهيچه شكم نباشد نبايد اين اندام را با روغن اندوده كنند ، ليكن اگر در ماهيچههاى شكم درد خستگى احساس شود بايد آن را آهسته و آرام روغنمالى كنند . بيمار بايد غذا را افزايش دهد و از غذاهاى بسيار گرم بپرهيزد . عامل هر نوع خستگى حركت است . اگر شخص در نخستين مرحله پيدايش خستگى حركت را ترك كند خستگى پيدا نمىشود . بعد از آن بايد ورزش را انجام دهد تا حركت معتدل مواد را به سوى پوست براند ، در بين حركات كه متوقف مىشود خود را ماساژ دهد و با اين ترتيب مواد جمع شده در نزديكى پوست را از بين ببرد .