أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

398

قانون ( فارسى )

بيخوابى زياد براى مغز زيان‌آور است و بر اثر آن تمام نيروها ناتوان مىگردند . بسيار اتفاق مىافتد كسى شب بيدارى مىكشد و خواب را از خود مىراند به اين جهت كه مىترسد غش كند و بىنيرو شود . خواب سنگين بهترين خواب است و خوابى است كه بعد از سرازير شدن خوراك از قسمت‌هاى بالائى شكم و آرامش گرفتن آثار بعدى يعنى باد و قرقر شكم است . خواب قبل از پيدايش چنين آرامشى در شكم ، زيان‌هائى در پى دارد و خوابى خوش و پيوسته نيست و در آن شخص خوابيده مرتب پهلوبه‌پهلو مىكند ، به پشت و شكم مىخوابد و همين پهلوبه‌پهلو شدن و بر پشت و رو افتادن زيان دارد و خوابيده را رنج مىدهد . پس بهتر آن است كه بعد از سرازير شدن غذا و آرام گرفتن كمى پياده‌روى كنند و بعد بخوابند . خواب با شكم تهى بد است و نيرو را از بين مىبرد . خواب با شكم مالامال از غذا نيز بد است زيرا خواب سنگين نمىشود و پهلوبه‌پهلو كردن دربردارد و گذشته از آن طبيعت را به خود مشغول مىدارد و طبيعت از كارى كه بايد در موقع خواب انجام دهد بازمىماند و هضمى را كه بايد در خواب انجام مىداد به انجام نمىرساند . عارضهء اين حالت ، از خواب پريدن كسل‌كننده و دهشت‌دهنده است و بر اثر اين بيدارى ناگهانى طبيعت كند كار مىشود و هضم به تباهى مىگرايد . خواب در هنگام روز بد است ، بيمارىهاى رطوبتى و سرماخوردگىها و زشت كردن رنگ را در پى دارد ، بر طحال تاثير مىگذارد ، پىها را سستى مىدهد ، تنبلىآور و اشتها بر است و دمل‌ها و تب‌ها را همراه دارد . يكى از علل آسيب‌رسانى خواب روز آن است كه زود از هم مىگسلد و طبيعت از كارى كه دارد دست برميدارد . خواب شب ازآن‌روى پسنديده است كه كامل مىباشد و سنگينى آن بر وفق مرام است و از گسستگى دور مىباشد . كسى كه بخواب روزانه خو گرفته است نشايد يكباره از آن دورى جويد و بهتر است بتدريج آن را ترك كند . طرز خوابيدن : بهتر آن است كه نخست بر پهلوى راست و بعد بر پهلوى چپ بخوابيم كه اين دستور طب و شريعت است . اگر نخست بر شكم بخوابيم حرارت غريزى متوقف ، جمع و تكثير مىشود و در هضم مددكار است . خواب بر پشت بسيار بد است و بيمارىهاى نامطلوبى مانند سكته و فالج و كابوس از آثار آن است زيرا مواد دفعى را به سوى عقب مىراند و اين مواد راه و مجرا را كه در جلو واقع و عبارت از سوراخ بينى و كام دهان است گم مىكنند . بيماران بسيار ناتوان از آن روى بر پشت مىخوابند كه ماهيچه و اندامشان بر اثر ناتوانى تحمل پهلوبه‌پهلو