كسى كه معده‌اش تهى است چنانچه غذاى لطيف بخورد معده را سلامت نگهداشته است و اگر بلافاصله بعد از غذاى لطيف غذاى غليظ فرودهد معده از آن متنفر است و آن را هضم نمىكند و تباه مىگردد ، مگر اينكه در بين اين دو غذا فاصله‌اى داده شود . اگر شخص بخواهد اين فاصله را مراعات كند بايد طعام غليظ را اندك‌اندك وارد معده نمايد و در اين صورت معده بوسيله غذاى لطيف بند نمىآيد . اگر مقدار غذا خيلى بيشتر از اندازه بود و معده را مالامال و سرشار كرد و يا بر اثر حركت آنچه در معده است بهم زده شد و يا يك نوشيدنى معده را پريشان‌حال و مشوش گردانيد بايد هرچه زودتر قى كنند . اگر فورا به قى كردن نرسيدند و يا قى كردن سرسختى كرد و زحمت داشت ، چاره اين است كه آب گرم را اندك اندك فرودهند . آب گرم پرشدگى معده را فرومىنشاند و خواب را جلب مىكند . همين‌كه شخص احساس خواب كرد خود را بياندازد و تا مىتواند بخوابد . اگر آب گرم و خواب هم فايده‌اى نبخشيدند بايد صبر كند شايد طبيعت او را يارى كند و از اين آسيب رهائى دهد . اگر چنين بود چه بهتر ولى اگر طبيعت هم به هيچ وجه ياورى نكرد ، مسهل ملين بخورد و خود را وارهاند . اگر شخصى كه معده‌اش به هم خورده است ، داراى گرمى مزاج باشد بعنوان مسهل از اطريفل و خلنجين و كمى عرق سعتر ( پونه كوهى ) استفاده كند . ليكن كسان سردمزاج بايد بوسيله داروهائى مانند زيره‌اى ، شهر يازانى ، تمر ( تمر هندى ) كه در « اقرابادين » آمده‌اند از بهم خوردن معده نجات يابند . پر شدن و انباشته شدن معده بوسيله نوشيدنىها آسان‌تر از پر شدن بوسيلهء غذاست . اكنون معالجهء امتلاء معده از خوراك را بيان مىكنيم : روى چنين غذائى كه معده با آن انباشته شده است بهتر است كه باندازهء سه دانه نخود الوا ( صبر زرد ) تناول شود . يا نيم درهم الوا ، نيم درهم سقز خانگى ، يك دانگ بورك و بسيار بجاست كه كمى افثيمون ( افسنطين ؟ ) و شراب استعمال گردد و چنانچه فايده‌اى نبخشيد ، بخواب دراز پناه برد و يك روز تمام غذا نخورد . اگر شكم سبك شد شخص خود را شست‌وشو مىدهد و شكم را مىپيچد و غذاى لطيف مىخورد . اگر با همهء اينها محتويات معده بيرون نيامد و گرانبارى شد و كشيدگى ببار آورد و تنبلى را به بدن عارض كرد ، بدان كه رگ‌ها از مواد زائد طعام پر شده‌اند ، چه غذاى بسيار بيش از حد - حتى اگر در معده هضم شده باشد - كمتر اتفاق مىافتد كه در رگ‌ها هم هضم گردد و در آنها نارس و خام مىماند و در نتيجه به آنها كشيدگى مىدهد و گاهى هم آنها را مىتركاند و تنبلى و تمطى ( كشدارى ) و خميازه براى بدن بار مغان مىآورد . در چنين حالتى بايد شخص را با داروهاى مسهل رگ‌ها معالجه كرد . اگر اين عوارض روى نياوردند و شخص پرخور بر اثر امتلاء