أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
345
قانون ( فارسى )
از درهم پيچيدن و باد كردن مدفوع نيز مىتوان نشانههائى بدست آورد . مدفوعى كه باد مىكند و به سرگين گاو مىماند دليل بر وجود باد است . شتاب و درنگ در مدفوع : اگر مدفوع نسبت به حالت عادى پيشى گرفت و در بيرون آمدن شتاب كرد نشانهء خوبى نيست و دليلى است بر زياد بودن زهره و ناتوانى نيروى گيرنده ( ماسكه ) . و اگر نسبت به حالت عادى تاخير داشت دليل بر ناتوانى نيروى هاضمه و سردى رودهها و فراوانى رطوبت است . صداى همراه مدفوع از وجود بادهاى حباب مانند خبر مىدهد . اگر مدفوع برنگهاى بد و متنوع درآيد نامطلوب است و در كتاب جزئى راجع به آن بحث مىكنيم . مدفوع « خوب » : بهترين نوع مدفوع آن است كه در آن اجزاء همانند آبكى و خشكى چنان بهم بياميزند كه به غلظت عسل باشد ، به آسانى دفع شود و آزارى نرساند ، رنگش به زردى بزند و بوى بدش زياد نباشد ، بسيار متراكم نباشد ، قرقر و بقبق بهمراه نداشته باشد و كف در آن وجود نداشته باشد . اين نوع مدفوع بموقع دفع مىشود و مقدارش با مقدار غذاى تناول شده برابر است . بدان كه نه هر مدفوعى كه هموار باشد خوبست و نه هر مدفوعى كه نرمش داشت مطلوب ، زيرا ممكن است علامت پختگى كامل همهء اجزا باشد و همينطور بعيد نيست كه زادهء احتراق و گداختن باشد كه در اين صورت نشان از بدى حالت دارند . بدان كه : مدفوع داراى هيئت معتدل و مايل به رقت موقعى « خوب » است كه با باد و سر و صدا همراه نباشد و بطور اندكاندك و قطعهقطعه دفع شود و گرنه نشانهء گريختن آن از دست چركى است كه با آن درآميخته ، مزاحمش گشته و نگذاشته است گرد هم آيد . و بايد از نشانههائى كه در رگها و اندامهاى ديگر وجود دارد نيز دلايلى بدست آورد . ليكن بحث در اين زمينه را به گفتارهاى جزئى اختصاص مىدهيم و در آنجا در شرح حالت مدفوع و ادرار و مشابه آن مطالب بيشترى مىيابيم . پس هرچه ما گفتهايم ياد بگير .