أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

338

قانون ( فارسى )

سبكتر است زيان كمترى دارد . و همچنين اگر خلط بلغمى يا سودائى در كار باشد ، رسوب ابرى از رسوب ته‌نشين بهتر است ، زيرا دليل لطيف شدن خلط است مگر اينكه سبب بالا آمدن آن باد بسيار شديد باشد . پس اگر بادى در كار نبود ، رسوب ابرى از ته‌نشين بهتر و ته‌نشين از آويزه بدتر است . بدترين رسوب‌ها آن است كه ته‌گرا باشد ولى بوسيله گرما يا باد ناچار به بالانشينى شود . رسوب جدائىخواه ( نامتماسك ) ، بويژه اگر سبك باشد در آب غليظ بالا مىآيد و اگر سنگين باشد در آب رقيق ته‌نشين مىشود . اگر در آغاز بيمارى ، رسوب آويزه و بالانشين پيدا شوند و اين حالت دوام يابد دليل آن است كه خراج ( دمل سرگشاده ) در حال بهبودى است . ليكن چنان كه گفتيم شايد بر اثر رسوب خوب كه « آويزه » يا « ابر » باشد بيمارى لاغراندامان شفا يابد . رسوب ابرى و رسوب آويزه از گروه رسوب پيهى اگر شبيه تارهاى باريك و يا شبيه تودهء متراكم صاف و روشن باشد نشانهء بدى حالت است . بسيار اتفاق مىافتد كه رسوب بدى بالا مىآيد و ناخوش‌آيند به نظر مىرسد ولى سرآغاز زمان پختگى را نشان مىدهد و به رسوب خوب تبديل مىشود كه بعدا به حالت آويزه درمىآيد و سپس ته مىنشيند . چنين رسوبى بد نيست ، ليكن اگر رسوبات بد بدنبال داشته باشد بايد از آن ترسيد و نظر قبلى در مورد آن بجاست . نتيجه‌گيرى از زمان رسوب ازاين‌قرار است : اگر رسوب به زودى از ادرار جدا شود نشانهء خوبى براى پختگى است . اگر رسوب در ته‌نشست درنگ كند و يا ته‌نشست نكند بحسب درنگ و مقاومت در ته‌نشينى ، نشانهء ناپختگى است . ليكن نتيجه‌گيرى از نوع آميزگى رسوب به همان وضع است كه در ادرار خون و چربى گفتيم و تو همه آنها را مىدانى . فصل هفتم - كميت ادرار هرگاه ادرار كم باشد ، نشانهء ناتوانى نيروهاست « 122 » . ادرارى كه مقدارش از نوشيدنى كمتر باشد علت آن بر دو حالت محتمل است : يكى گداختن « 123 » زياد و ديگرى رهائى يافتن و بىبندوبارى شكم ( اسهال ) و آمادگى براى بيمارى استسقاء است .

--> ( 122 ) - نسخهء انگليسى : « ناتوانى نيروهاى حياتى » . ( 123 ) - در نسخهء انگليسى بجاى « گداختن زياد » آمده است : « تعريق زياد » .