أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

334

قانون ( فارسى )

رسوب غير طبيعى به چند شكل ديده مىشود كه عبارتند از : رسوب خراطى ، سپوسى ، گاودانه‌اى ، دشيشى ( برنگ گندم كوبيده در آش كه به زرنيخ سرخ و زرد تيره مىماند ) ، گوشتى ( برنگ گوشت ) ، برنگ پيه ، برنگ چرك ، برنگ خلم ، برنگ خون زالوئى ، موئى ، ريگى ، شنى و خاكسترى . رسوب‌هاى خراطى پوسته‌اى كه داراى ذرات نازك و بزرگ و برنگ سپيد يا سرخ مىباشد در اكثر حالات از اندام‌هاى ادرارى كه نزديك به منشاء ادرار هستند جدا شده‌اند . اگر برنگ سفيد باشد نشانه آن است كه قرحه يا گرى و يا خوره مثانه موجود است و اگر برنگ سرخ گوشتى باشد دليل آن است كه كليه آسيب ديده است . از رسوب‌هاى داراى جرم پهن و نازك ( ورقه‌اى ) برخى برنگ تيره مىزنند و يا به فلس‌هاى ماهى مىمانند . اين رسوب‌ها بسيار بد و از هر رسوب ديگرى بدترند و اجزاى بركنده شده از اندام‌هاى اصلى هستند . رسوب‌هاى ورقه‌اى سرخ و سفيدرنگ در اكثر حالات زيان‌بخش هستند و بعيد نيست كه مثانه را سوراخ كنند . كسى نقل مىكرد كه « مردى حشرهء زهردارى ( ذراريح ) را فرو داده بود . در ادرار آن مرد پوسته‌هاى سفيدرنگى وجود داشت كه شبيه غرقى ( پوستهء نازك تخم‌مرغ ) بودند و وقتى آب به آنها مىرسيد به تحليل مىرفتند و رنگ سرخ پس مىدادند . آن مرد شفا يافت و زندگى كرد » . قسمتى از اين رسوب خراطى داراى پهناى كمتر ولى ستبرى بيشتر از آنهاست . اگر اين رسوب‌ها سرخ رنگ باشند بنام گاودانه‌اى و اگر سرخ نباشند سپوسى ناميده مىشوند . اگر رسوب گاودانه‌اى سرخرنگ باشد دو احتمال وجود دارد : يا بخشى از كبد سوخته است و اين رسوب خونى است كه از آن اندام سوخته آمده يا اينكه از كليه آمده است . ليكن آنچه مربوط به كليه است بيشتر باهم جوش خورده است ( اتصال گوشتى ) ، و آن ديگرى چنانچه به گوشت شبيه نباشد و ترد باشد و به آسانى قطعه‌قطعه شود و همچنين اگر زياد به زردى بزند بدون شك مربوط به كليه است ، زيرا آنچه به كبد مربوط است به سياهى مىزند . گاهى نيز ممكن است كه اين رسوب مايل بسياه از كليه باشد . رسوب سپوسى از لحاظ ارتباطش با بيمار بودن اندام‌ها بر دو حال محتمل است : يعنى ممكن است مربوط به گرى ( جرب ) مثانه باشد و يا ممكن است از گداختهء اندام‌ها آمده باشد و تفصيل آن ازاين‌قرار است :