أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

323

قانون ( فارسى )

در بيمارىهاى شديد چنانچه ادرار از آغاز برنگ سرخ باشد و در اين رنگ دوام يابد و ته‌نشست نكند كه ممكن است بمرگ نيز بيانجامد ، نشانه ورم كليه است . اگر ادرار تيره و سرخ‌رنگ باشد و رنگ آن ثابت بماند دليل بر وجود ورم در كبد و ناتوانى حرارت غريزى است . ادرار گاهى نيز برنگ‌هاى تركيبى درمىآيد ، مثلا اتفاق مىافتد كه به رنگ خونابه درآيد و شبيه خونى باشد كه با آب آميخته‌اند . وجود چنين ادرارى دليل ناتوانى كبد است كه بر اثر چيره شدن سوء مزاج بر آن وارد آمده است . ليكن اگر نيرو همچنان بر توانائى خويش باشد ، فقط فراوانى خون موجب اين رنگ ادرار است و خون زيادتر از آن بوده است كه نيروى جداكننده از عهده جدا كردن آنكه بدان نياز داشته است برآيد . يكى از رنگ‌هاى تركيبى ادرار رنگ زيتى ( روغن زيتونى ) است كه رنگى است از آميزش زرد با رنگ سلقى « 102 » و از لحاظ چسبندگى به روغن زيتون مىماند . وجود چنين رنگى در ادرار اكثرا نشانهء بدخيمى است و جاى اميد در آن نيست و نبايد پخته شدن و سازگارى را از آن انتظار داشت و در حالات زيادى نشانهء شروع بهبودى بيمار است كه مواد چرب را تخليه مىكند و اين در صورتى است كه بيمار بعد از دفع ادرار آرامشى يابد و آسوده گردد . ليكن اگر چربى اين ادرار بدبو باشد و بخصوص اگر كم‌كم بيرون آيد ، كشنده است . اگر مادهء خونابه‌مانندى با آن آميخته شده باشد بسيار بدتر است و اين حالت اكثر در بيمارى استسقاء ، سل و قولنج وخيم روى مىآورد . اگر ادرار زيتى بعد از ادرار سياه آيد شايد نشانهء اميدوارى براى بيمار باشد . بسيار اتفاق افتاده است كه پديد آمدن ادرار زيتى در روز چهارم بيمارى - منظورم بيمارىهاى شديد است - نشانه‌اى بوده است بر اينكه بيمار در روز هفتم مىميرد . ادرار زيتى بطور كلى سه نوع است : يا همهء ادرار چرب است ، يا قسمت پائينى آن چرب است و يا بخش بالائى آن . و همچنين يا فقط رنگش زيتى است مانند حالت آن در مرض سل و بخصوص در اوايل اين بيمارى ، يا فقط هيئتش زيتى است و يا سرانجام رنگ و هيئت آن هر دو زيتى مىباشند ، مانند حالت آن در بيمارى كليه و حالت تكامل بيمارى سل و اواخر اين بيمارى . يكى از رنگ‌هاى تركيبى ادرار رنگ ارغوانى است كه بسيار كشنده مىباشد ، چه معلوم مىدارد كه زهره و مراره سوخته است .

--> ( 102 ) - سلق گياهى از تيرهء چغندر است . در نسخهء انگليسى بجاى « رنگ سلقى » ذكر شده است : « رنگ روغنى مات » .