جملهء دوم - ادرار و مدفوع و آن در سيزده فصل مىآيد . فصل اول - گفتار عمومى دربارهء معاينه ادرار « 79 » براى تشخيص بيمارى از طريق معاينهء ادرار ، قبل از هر چيز شرايط زير بايد رعايت شود : ادرار بايد نخستين ادرار بامدادى « 80 » باشد كه در طول شب حاصل شده است و مدت زيادى در مثانه بوده است . شخصى كه ادرارش معاينه مىشود ، بايد از شب قبل از تناول آب و خوراك خوددارى كرده باشد و چيزى كه ادرار را رنگى مىكند فرونداده باشد . مثلا اگر كسى زعفران ، انار يا خيار چنبر ( فلوس ) مىخورد ، رنگ ادرارش به زردى و سرخى ؛ كسى كه بقولات ميل كرده باشد رنگ ادرارش به سرخى و كبودى مىزند . خوردن « مر » ادرار را بسياهى و خوردن مشروب سكرآور بهر رنگى كه باشد آن را برنگ خود گرايش مىدهد . همچنين پوست صاحب ادرار نبايد بوسيلهء رنگى ملون شده باشد ، مثلا رنگ حنا بر پوست ادرار را تغيير رنگ مىدهد شخص نبايد چيزهائى خورده باشد كه خلط بوجود مىآورند ، مانند غذاهائى كه صفرا و بلغم را بيرون مىدهند ؛ و نيز نشايد حركات و رفتارى از وى سر بزند و يا حالات روانى بر او وارد شده باشد كه سبب دگرگونى ادرار مىگردند ، مثلا روزه‌دار « 81 »

--> ( 79 ) - در عربى ( و اصولا در لغت عربى ) ادرار به مفهوم دفع بول ( شاشيدن ) آمده است ، ليكن در زبان فارسى اين كلمه بمعنى « بول » به كار رفته است ، به اين جهت در همه جاى اين كتاب كلمه ادرار را بجاى بول آورده‌ايم . ( 80 ) - امروز هم مىدانيم كه براى معاينه ( و تجزيه ) ادرار در موارد خاصى مثلا در عوارض التهابى مجارى ادرار از ادرار صبحگاهى استفاده مىشود . ( 81 ) - در هنگام روزه‌دار بودن بمناسبت دفع آب از بدن بطرق مختلف و عدم ترميم آن ايجاد تشنگى مىشود . تشنگى از جمله عواملى است كه سبب فزونى ترشح آدى اورتين در بدن مىگردد و در نتيجه تغييراتى در ادرار عادى شخص ايجاد مىشود ( اوليگورى ) .