أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

281

قانون ( فارسى )

مبتلا باشد ، خواب‌هاى متناسب با علت را مىبيند ، مثلا كسى كه در خواب چيزهاى سرخرنگ مىبيند ، به خونريزى زياد مبتلا مىشود و خونش غليظ مىگردد و چنان مىشود كه ذكر كرديم . چيرگى بلغم : علائم چيرگى بلغم عبارتند از : رنگ شخص بسيار سفيد مىشود ؛ فروهشتگى رخ مىدهد ؛ محل لمس در بدن نرم مىگردد ؛ سردى بر بدن وارد مىآيد ؛ آب دهان زياد و چسبنده مىگردد و تشنگى كم مىشود . همهء اين حالات علائم چيرگى بلغم است مگر در حالتى كه بلغم چيره شده ( بويژه در هنگام پيرى ) شور طعم باشد . همچنين هضم شخص ضعيف و جشاء وى ( مايعى كه بر اثر بهم خوردن دل به دهان مىآيد ) شور و ادرارش سفيد مىگردد ؛ خواب بيمار زياد مىشود و بر اعصاب وى سستى و تنبلى بر ذهنش كندى روى مىآورد و نبض وى آهسته و نامرتب مىزند . علائم اين عارضه را نيز بايد از عمر و عادات و حرفه و مسكن و نشانه‌هاى مذكور در بالا جست . اين نوع بيماران در خواب آب‌ها ، رودخانه‌ها ، برف ، باران و سرماى لرزه‌آور مىبينند . چيرگى صفرا : اگر خلط پركنندهء آوند ، صفرا باشد پوست و چشم‌هاى بيمار زرد مىشود ؛ دهنش تلخ و زبانش زبر و خشك مىگردد ؛ در بينى احساس خشكى مىكند ؛ از نسيم سرد لذت مىبرد ؛ بسيار تشنه مىشود ؛ حركات تنفسىاش تند مىگردد ؛ علاقه‌اش به طعام كم مىگردد ؛ دلش بهم مىخورد و استفراغ زرد و سبز بيرون مىدهد . اين بيمار حالات سوزنده مطبوع بر پوست و حالت فراشا ( قشعريره ) مانند فرو كردن سوزن در بدن احساس مىكند . دربارهء اين بيمار بايد تدابير ذكرشدهء سابق ، عمر و مزاج و عادت و مسكن و زمان و حرفه شخصى بررسى شود . چنين بيمارى در خواب ، آتش و نوارهاى زرد مىبيند ؛ چيزهائى كه اصولا زردرنگ نيستند در نظر وى زرد مىنمايند . همچنين در رؤيا ، التهاب و گرماى حمام و يا تابش خورشيد را احساس مىكند . چيرگى سوداء : در بيمارى كه سودا چيره مىشود ، پوست وى خشك و پژمرده و خونش سياه و غليظ مىشود ؛ وسوسه و خيالاتش زياد مىگردد ؛ دهانهء معده‌اش مىسوزد و اشتهاى كاذب بوى دست مىدهد . ادرار او بدرنگ و سياه و سرخ و غليظ مىگردد . بدن‌هاى سياه و پرموى