گاهى اتفاق مىافتد كه روح در يك آن به سوى درون و بيرون به حركت درمىآيد و آن موقعى است كه دو عامل در كار باشد . مثلا يكى از آنها « هم » است كه از خشم و غم منشا مىگيرد و در چنين حالتى حركت دو وجه مخالف پيدا مىكند ، ديگر حالت شرمسارى است كه در آن ، روح ابتدا به سوى درون درهم مىكشد و بعد كه عقل و تدبير به انسان شرمگين برمىگردند اين درهم‌كشيدگى باز مىشود و به سوى بيرون به غليان مىافتد و رنگ سرخ مىشود . علاوه بر اين ، حالتهاى نفسانى ديگرى نيز وجود دارند و بر بدن تاثير مىگذارند ، مانند خيالات و تصورات نفسانى كه در امور طبيعى دخالت دارند ، نظير حالتى كه مثلا كسى در موقع جماع فرزندى را در خيال خود تصور مىكند و شكلش را در نظر مجسم مىسازد و فرزندى كه بعدا به دنيا مىآيد با تصور آن روز مرد انطباق دارد و رنگ فرزند مشابه همان درمىآيد كه مرد در هنگام انزال منى تصور كرده بود . شايد كسانى باشند كه اين نظريه را نپسندند و روى برگردانند . چنين كسانى بدون شك اسرار عالم هستى را درك نكرده‌اند . ليكن كسانى كه به چنين اسرارى پى برده‌اند ، هرگز وقوع چنان حالاتى را محال نمىدانند . همچنين از اثر تصورات نفسانى است كه كسى كه بدنش براى جوش آمدن خون آمادگى دارد ، اگر به رنگ سرخ زياد چشم بدوزد و در آن فكر كند ، خونش به حركت مىافتد . مثال ديگر در اين باب اين است كه وقتى يكى ترشى مىخورد اگر كسى به او نگاه كند دندانش كند مىشود ، يا وقتى در يكى از اندام‌هايش دردى دارد ، شخص ديگرى كه او را مىبيند و در آن اندام دقت مىكند ، همان اندام در او به درد مىآيد ؛ يا هرگاه كسى به چيزى هراس‌انگيز و يا كارى خوشايند فكر مىكند مزاجش بر اثر تفكر تغيير مىنمايد . فصل پانزدهم - اثر خوراك و نوشيدنىها تاثيرات خوراك و نوشيدنىها در بدن انسان در سه وجه خلاصه مىشود : هيئت ، يعنى كيفيت مادهء خوردنى و نوشيدنى ، عنصر ، يعنى عنصر اصلى خوراك يا نوشيدنى و سرانجام گوهر ماده خوراكى يا نوشيدنى بطور عموم . اگر اين سه وجه را از لحاظ لغوى بررسى كنيم ، شايد هر سه آنها يك معنى داشته باشد ، ليكن هريك از واژه‌هاى هيئت ، عنصر و گوهر مفهوم جداگانه‌اى دارد كه اينك شرح مىدهيم . مراد از تاثير گذاشتن بوسيلهء هيئت آن است كه وقتى خوراك يا نوشيدنى به بدن وارد مىشود گرم و يا سرد مىگردد . اگر غذا و نوشيدنى گرم است به بدن گرمى مىدهد و