أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
197
قانون ( فارسى )
ما گفتيم كه هر فصلى به تنهائى بيماريهائى در پى دارد كه با مزاج فصل بىمناسبت نيست تا چه رسد باينكه تمامى سال بر مزاج يك فصل معين بگذرد . مثلا هرگاه تنى بلغمى با فصلى سرد مزاج روبرو شود ، سرما بيماريهاى صرع و فالج و سكته و كج شدن دهن و تشنج و امثال آنها را در آن تن برمىانگيزد . فصل گرم در تن بيمار صفرائى ديوانگى ، تب شديد و ورم گرم را تحريك مىكند . پس اگر تمام سال بر مزاج يك فصل باشد چه وقايعى كه رخ نمىدهد ؟ زمستان زودرس بيماريهاى زمستانى را زودتر با خود مىآورد و همينطور تابستان زودرس بيماريهاى تابستانى را زودرستر مىكند . هر فصلى كه سر مىرسد بيماريهائى را كه فصل قبلى آورده بود تغيير مىدهد . اگر فصل بدرازا بكشد و دير بپايد بر بيماريهاى فصلى نيز مىافزايد . بويژه فصلهاى تابستان و پائيز در اين حالت بيمارىزاتر از ساير فصلها هستند . و بدان كه عامل تاثيراتى كه از بهم خوردن فصل پديد مىآيد ، زمان نيست كه بهم آمده است بلكه عامل تاثير بخشى آن همان تغيير حالت و كيفيت مزاج فصل است كه در تغيير حالت آدميان سهمى بسزا دارد . همچنين اگر در يك روز هوا از گرمى به سردى تغيير يابد ، آنچه با گرمى و سردى متناسب است در بدن پديد مىآيد . بهترين و مناسبترين سال آن است كه در آن فصل پائيز بارانى و فصل زمستان داراى سرماى معتدل باشد و سرما نسبت به هواى معمول در منطقه افراط نكند . و اگر در چنين سالى بهار پرباران باشد و تابستان هم بىباران نباشد بهتر از آن چيزى وجود ندارد . فصل پنجم - هواى خوب هواى خوب و مطلوب هوائى است كه آزاد باشد و مواد خارجى از قبيل انواع بخار و دود با آن نياميخته باشد و همچنين در بين ديوارها و سقف محبوس نباشد و آن نيز در صورتى است كه تباهى فراگير بر هوا عارض نشده باشد و گرنه هواى جاهاى سرپوشيده سالمتر از آن است . هواى آزاد و دور از تباهى و ناخالصى آن است كه صاف و پاكيزه باشد ؛ بخار مسيلها ، جنگلها ، گردشگاهها ، كشتزارها و بويژه كشتزارهاى كلم ( كرنب ) و جرجير و بيشهزارهاى متراكم و درهم و درختهاى بدگوهر مانند گردو ، شوحط و انجير با آن نياميخته باشد و از گندزارها و بوى بد بدور باشد . هواى آزاد لازم است علاوه بر شرايط مذكور ، از نسيمهاى مطبوع مدد يابد و از آن بىبهره نباشد . بديهى است كه بادهاى سلامتبخش غالبا در بلندىها و جلگههاى هموار مىوزند .