اينك علت حقيقى درجات شدت گرمى تابش و كم و زياد بودن آن را بيان مىكنيم : « 31 » خورشيد را به شكل استوانه‌اى در نظر مىگيريم كه بتدريج به شكل مخروط درمىآيد . تابش نور از تمام جسم خورشيد انجام مىگيرد . بخشى از اين اشعه كه از راس مخروط مىآيد چنان است كه از مركز جسم خورشيد تابيده ، بر مقابل خود فرود مىآيد . بخشى از تابش از پهناى خورشيد يا از طرف پيرامون يا نزديك به كناره‌هاى جسم خورشيد مىآيد . حدت و شدت تابش در آن بخشى است كه از مخروط مىآيد ، چه گرمى از هر طرف به اين نقطه روىآور است . ليكن تابشى كه از كناره‌هاى استوائى برمىخيزد و فرومىريزد اين شدت و حدت را ندارد و از تابش مركزى ضعيف‌تر است . ما كه ساكنان خطوط عرضى شمالى هستيم وقتى به تابستان مىرسيم يا روبروى راس مخروط هستيم و يا نسبتا به آن نزديك شده‌ايم ، اين روبروئى براى ما دوام مىكند . ليكن در زمستان اشعه‌اى كه بر ما مىتابد از نزديك كنارهء دور خورشيد است ، به همين علت است كه روشنائى خورشيد در تابستان بيشتر از زمستان است ، با اينكه فاصله جايگاه ما تا خورشيد در تابستان كه خورشيد در اوج بلندى است نسبت بفاصله ما با خورشيد در زمستان بيشتر است . بيان نسبت اين نزديكى و دورى را از لحاظ كيفى و كمى در رشته ستاره‌شناسى كه در حكمت جزئى از رياضيات است مىتوان يافت ، همچنانكه بيان سبب شدت گرما را كه از شدت تابش ناشى مىشود نيز مىتوان در رشته طبيعى كه جزئى از علم حكمت است جستجو كرد . مزاج تابستان : تابستان هم گرم است و هم خشك . خشكى تابستان ناشى از علل زير است : 1 - تشديد گرما كه رطوبت را از بين مىبرد . 2 - انبساط هوا كه ضمن آن اجزاى گوهر هوا از هم جدا مىشود و همچنين هماهنگى آن با مزاج آتشين . 3 - كمبود باران و شبنم در تابستان .

--> - مقدارى از اشعه از همان مسيرى كه تابيده شده است به عقب منعكس مىگردد و اين انعكاس باعث تراكم و تجمع گرما مىشود » . ( 31 ) - ظاهرا ابن سينا به علل پيدايش فصول و اختلاف درجهء حرارت در فصول مختلف و نيز اختلاف طول شب و روز در فصول مختلف پى نبرده بوده است . امروزه مىدانيم كه پيدايش فصول مربوط به شكل خاص خورشيد كه ابن سينا فرض كرده است نيست ، بلكه ناشى از نحوهء قرار گرفتن محور حركت وضعى زمين نسبت به مدار حركت انتقالى آن است و شكل خورشيد مانند ساير اجرام آسمانى به صورت كروى قبول شده است .