أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

106

قانون ( فارسى )

بر وسط كف دست گسترده است ، يازده ماهيچه هستند كه جالينوس اولين‌بار آنها را كشف كرده است . هشت ماهيچه از آنها به صورت چهار زوج درآمده‌اند كه هر زوجى با مفصل اول يكى از انگشت غير شست به شكل انفرادى پيوسته است . فرد ماهيچه بالائى مفصل دربرگرفته را حالت بسته شدن مىدهد و كمى آن را حركت مىدهد و بلند مىكند . ماهيچه پائين مفصل را با نشاندن و پائين آوردن نگهميدارد . وقتى هر دو فرد يعنى يك زوج باهم حركت كنند ، انگشت را بطور مستقيم مىبندند . سه ماهيچه ديگر از اين رديف ويژه انگشت شست هستند . همچنانكه قبلا دانستى ، يكى از آنها بسته شدن مفصل اول و دو ماهيچه ديگر بسته شدن مفصل دوم را به عهده دارند . در پايان اين بحث به اين نتيجه مىرسيم كه در وسط هر انگشتى ماهيچه‌اى هست . سه انگشت شهادت و ميانى و بنصر هر كدام بوسيله يك ماهيچه و هريك از دو انگشت شست و خنصر بوسيلهء دو ماهيچه محافظت مىشوند . هر انگشتى بوسيلهء چهار ماهيچه بسته مىشود و بوسيلهء ماهيچه‌اى به طرف بالا گرايش مىيابد . اين را نيز بدان . فصل بيست و يكم - ماهيچه‌هاى پشت ماهيچه‌هائى كه حركت پشت بوسيله آنها صورت‌پذير است دو دسته‌اند : دسته‌اى از آن‌ها پشت را به سوى عقب خميدگى مىدهد و دسته ديگر آن را بسوى جلو خم مىكند . حركات ديگر پشت متفرع از اين دو حركت مىباشند . ماهيچه‌هائى كه پشت را به عقب خم مىكنند عبارتند از دو ماهيچه اصلى كه بنام ماهيچه‌هاى ويژه پشت موسومند . به نظر مىرسد كه هريك از اين دو ماهيچه اصلى از بيست و سه ماهيچه تركيب يافته باشد كه هركدام از مهره‌اى به سوى ماهيچه اصلى آمده است و از هريك از مهره‌ها - بجز مهره اول - به صورت تارهاى مورب به ماهيچه اصلى پيوسته است . وقتى اين ماهيچه‌ها به حالت معتدل و بدون افراط كشيدگى مىيابند ، پشت راست مىايستد و اگر كشيدگى آنها زياد شود پشت به سوى عقب خم مىگردد . اگر ماهيچه طرف راست يا ماهيچه طرف چپ به تنهائى حركت كند ، پشت به سوى آن ماهيچه خم مىشود . ماهيچه‌هائى كه پشت را به سوى جلو خم مىكنند دو زوج هستند كه يك زوج آنها بر روى زوج ديگر قرار گرفته است . زوج بالائى از جمله ماهيچه‌هائى است كه سر و گردن را حركت مىدهند و از دو پهلوى مرى عبور مىكنند . راس پائين هر فرد از اين زوج در برخى اشخاص به پنج مهره از مهره‌هاى سينه ( پشت ) و در اكثر مردم به چهار مهره از مهره‌هاى سينه ( پشت ) متصل شده است . راس بالائى هر فردى از اين زوج به سر و گردن رسيده است . زوج ديگر كه در زير زوج ماهيچه مذكور در بالا قرار گرفته است ماهيچه‌هاى دو پشت ناميده شده است و از مهرهء دهم يا مهره يازدهم سينه ( پشت ) شروع مىشود و بسوى پائين سرازير