فصل دهم - ماهيچه‌هاى سر از ماهيچه‌هاى حركت‌دهندهء سر ، برخى ويژه خود سر هستند و برخى ديگر بين سر و پنج مهره از مهره‌هاى گردن مشتركند . حركت همزمان سروگردن بوسيله اين ماهيچه‌هاى مشترك به صورت منظم انجام مىگيرد . سر بر اثر جنبش خود ، چه بوسيله ماهيچه‌هاى ويژه خود و چه بوسيله ماهيچه‌هاى مشترك به جلو خم مىشود و يا به عقب مىگرايد و يا به طرف راست و چپ حركت مىكند و يا در موقع بازپس نگريستن چرخش مشتركى همراه گردن انجام مىدهد . فرود آمدن سر بوسيله دو ماهيچه صورت مىگيرد كه در دو طرف راست و چپ سر قرار دارند و در بالا هر دو بوسيله تارهاى خود پشت گوش را در بر دارند و در پائين در زير استخوان‌هاى جناغ سينه قرار گرفته‌اند . هر دو اين ماهيچه‌ها با چنان پيوستگى بالا مىروند كه مانند يك ماهيچه به نظر مىرسند . ليكن بايد پنداشت كه دو ماهيچه‌اند و نمىتوان آنها را سه ماهيچه انگاشت ، زيرا سر يكى از آن دو ماهيچه دوشاخه مىشود . وقتى يكى از آن دو حركت مىكند سر را با گرايش به سوى خود به جلو فرود مىآورد و هرگاه هر دو باهم حركت كنند سر را درست و بدون كج گرائى خم مىنمايند . اما ماهيچه‌هائى كه سر و گردن را باهم به سوى جلو خم مىكنند ، عبارتند از دو ماهيچه كه در مرى نهاده شده‌اند و هر دو باهم به مهره‌هاى اول و دوم گردن رسيده‌اند و با اين دو مهره جوش خورده‌اند . هرگاه راس ديگر اين جفت ماهيچه كه به مرى پيوسته است منقبض شود فقط سر فرود مىآيد و هرگاه سر ديگر آنكه با مهره اول و دوم جوش خورده است به كار افتد گردن خم مىشود . ماهيچه‌هائى كه سر بوسيله آن‌ها به عقب گرايش مىيابد ، عبارتند از چهار جفت ماهيچه كه در زير ماهيچه‌هاى مذكور در بالا قرار دارند . رستنگاه اين چهار جفت ماهيچه عقب گردان بر بالاى مفصل « 117 » است . يك جفت از آنها در قسمت بالائى به لبه‌هاى مفصل مىرسد و رستنگاه آن از حد وسط عقبى دور تر است . جفت ديگر به بال‌هاى مفصل مىرسد و رستنگاهش در وسط قرار دارد و از همين جفت ، جفتى در بالا به هر دو بال مهره اول مىآيد و نيز جفتى از آن چهار جفت به لبه‌هاى مهره دوم مىرسد . جفت سوم تارهاى خود را از بال مهره اول به لبه مهره دوم مىفرستد . ويژگى اين جفت در اين است كه چون مورب مىباشد ، سر را از حال واژگونى به حال طبيعى برميگرداند . جفت چهارم از بالا شروع مىشود و بطور مورب از زير جفت سوم به طرف خارج نفوذ مىكند و به بال مهره يكم مىچسبد . دو جفت اول و دوم از چهار

--> ( 117 ) - مفصل بين مهره اطلس و استخوان سر .