أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

فهرست و مقدمه 17

قانون ( فارسى )

يادداشت ناشر چاپ اول يك هزار سال از دورهء زندگى فيلسوف ، دانشمند و طبيب نامى ايران شيخ الرئيس ابو على حسين بن عبد اللّه بن سينا مىگذرد . نام ابن سينا در كتاب‌ها و تذكره‌ها ، در سخنرانىها و مجامع علمى و ادبى بيشتر يادآور دو اثر جاودان وى يعنى شفا و قانون بوده است . تودهء مردم سرزمين ما كه اجدادشان در ازمنهء گذشته با دانش و اطلاعات عصر خود آثار ابن سينا را مىخواندند و در طب به كار مىبستند ، امروز فقط با نام و آوازهء شهرت او آشنايى دارند و بس . . . ليكن در طول ده قرنى كه از زمان حيات ابن سينا مىگذرد ، نوشته‌هايش به زبان‌هاى دنيا ترجمه مىشود ، صدها سال در دانشگاه‌ها و مدارس عالى اروپا تدريس مىگردد ، نظريات و انديشه‌هاى وى تعقيب مىشود و گسترش مىيابد و سرانجام پايهء بسيارى از رشته‌هاى علوم جديد در مغرب‌زمين گذاشته مىشود . . . ترجمه‌هاى ناقص به زبان فارسى و تفسيرها و تخليص‌هاى نسبتا مفيدى از قانون تهيه و تدوين شده است ، از جمله تفسير ابو عبيد عبد الواحد جوزجانى ( در قرن چهارم هجرى ) ، شرح على بن رضوان ( قرن پنجم ) ، ملخّص قانون از ابن النفيس كه در سال 1828 در هندوستان به چاپ رسيده است ، خلاصة القانون از ابو سعيد بن السرور الاسرائيلى السامرى و ترجمهء فارسى كليات قانون از ملا فتح اللّه بن فخر الدين شيرازى كه در سال 1306 در هندوستان به چاپ رسيده است و تفسير ها و تحشيه‌هاى ديگر . . . كه برخى نسخه‌هاى آنها در كتابخانه‌هاى ايران و خارج از ايران موجود است . اينك ، ترجمهء حتى الامكان ساده‌اى از جلد اول قانون را كه با اشتراك مساعى گروه كوچكى از علاقمندان آماده شده است در معرض قضاوت دوستداران قرار مىدهيم و انتظار داريم كه اين كار مقدمه و محركى براى تحقيق در ارزش علمى قانون از طرف دانشمندان باشد . جهت ترجمهء اين كتاب نسخه‌هاى گوناگونى از كتاب قانون را ديديم و مقايسه كرديم . متأسفانه نسخ متعدد قانون باهم بس متفاوتند . در زبان انگليسى نيز فقط جلد اول قانون در دسترس است و آن نيز با قانون عربى تفاوت دارد . ناگزير يكى از مشهورترين نسخ قانون ، ( القانون فى الطب ، چاپ بولاق ) را برگزيديم و ترجمه و تحشيه و تصحيح و تنقيح را بر مبناى آن انجام داديم . هرجا تفاوت موضوع در نسخه‌هاى مختلف چشمگير بود آن را در پاورقى يا در متن ترجمه تذكر داديم . كار و مسئوليت هريك از همكاران در آماده‌سازى ترجمهء كتاب از اين قرار بوده است . 1 - برگردان فارسى كتاب از متن عربى به وسيلهء آقاى عبد الرحمن شرفكندى ( هه‌ژار ) انجام شده است . مواردى پيش آمده است كه موضوعى ، جمله‌اى يا كلمه‌اى در چاپ بولاق مبهم بوده