أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
84
قانون ( فارسى )
ساق و پاشنه و آن دو را بهم به خوبى پيوند داده ، مفصل بين آنها را نيرومند ساخته است و به لحاظ قرار گرفتن در اين موضع واسط از لرزش و لغزش مصون است . قوزك در واقع تماما در بين ساق و پاشنه است ، هرچند به سبب شكل خاص كف پا چنين مىپندارند كه به طرف خارج گرايش دارد . استخوان زورقى « 111 - ج » در عقب بوسيله مفصلى با قوزك و در جلو با سه استخوان از استخوانهاى مچ ( استخوانهاى ميخى ) و در سمت خارج با استخوان مكعبى پيوسته است . استخوان مكعبى را مىتوانى استخوان مجزائى بشمارى و اگر بخواهى مىتوانى چهارمين استخوان مچ محسوبش دارى . پاشنه در طرف عقب در زير قوزك قرار گرفته است و استخوان سخت و مدور است تا در برابر سائيدگى و آسيبها ايستادگى كند . سطح زيرين پاشنه صاف است تا پا نهادن آسان باشد و قدم در موقع برخاستن بتواند به خوبى بر قرارگاه خود بچسبد . اندازه استخوان پاشنه در حدى است كه سنگينى بدن را بتواند به خوبى تحمل كند . شكل آن مثلث كشيدهاى ( تقريبا به شكل مكعب مستطيل ) است كه بتدريج باريك مىشود و انتهاى آن در كف پا به طرف خارج است تا گودى كف پا بتدريج از عقب به طرف وسط حركت كند . عمل مچ در پا همانند مچ دست نيست ؛ مچ دست از دو رديف و مچ پا از يك رديف استخوان تشكيل يافته است و استخوانهاى مچ پا از استخوانهاى مچ دست بسيار كمتر است ، زيرا نياز كف دست به حركت و در بر گرفتن ، بيشتر از نياز قدم است . فائده قدم بيشتر در پايدارى دادن است . زياد بودن مفاصل و قطعات موجب مىشد كه استمساك و همچنين استوارى بر روى چيزى كه قرار گرفته است دچار اشكال شود ، زيرا زياد بودن استخوان سستى و شكاف برداشتن زياد را ببار مىآورد . و اگر اصلا تخلخلى وجود نداشت باز با زيان روبرو مىشد ، زيرا در چنين وضعى گسترش و نرمش مناسب در كار نمىبود . دانسته شده است كه استمساك با افزايش تعداد و كاهش ابعاد بهتر انجام مىپذيرد ، درحالىكه برداشتن و بلند كردن با كاهش تعداد و افزايش ابعاد خوبتر صورت مىگيرد . كف پا از پنج استخوان تركيب شده است و هريك از آنها با يكى از انگشتان مىپيوندد . هر پنج استخوان در يك رديف و پهلوى هم قرار دارند ، زيرا نياز به آنها در درجه اول به محكم بودنشان است و در درجه دوم فائده آنها برداشتن و در بر گرفتن است ، چنان كه انگشتان دست به برداشتن و در بر گرفتن بيشتر نيازمندند . هريك از انگشتان پا باستثناى انگشت شست از سه استخوان كوچك ( سلاميه : استخوان ريز يابند ) و انگشت شست از دو استخوان كوچك تشكيل شده است .
--> ( 111 - ج ) - استخوان زورقى با استخوان قاپ و استخوان مكعبى با استخوان پاشنه مفصل مىشود .