أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
52
قانون ( فارسى )
و رگهائى كه مجوف هستند ، صفاق است كه آستر ماهيچههاى شكم گرديده است « 69 » . و همچنين همه اندامهاى گوشتى يا رشتهاى هستند مانند گوشتى كه در ماهيچههاست و يا فاقد رشتهاند مانند جگر . هرجا چنين رشتههائى وجود ندارد حركتى نيز وجود نخواهد داشت . عامل حركتهاى ارادى تارهاى ماهيچههاست . حركات طبيعى « 70 » مانند جنبش زهدان و رگها و حركات مركبه ( ارادى و غير ارادى ) مانند جنبشى كه در عمل بلع انجام مىگيرد مربوط به رشتههائى است كه به اشكال طولى و عرضى و مورب هستند . رشتههاى طولى در جذب ، رشتههاى عرضى در فشردن و رشتههاى مورب در گرفتن ( امساك ) به كار مىروند « 71 » . در اندامهائى مانند وريدها كه داراى يك لايه هستند ، هر سه نوع تار بهم تنيدهاند . هر اندامى كه واجد دو لايه است ، رشتههاى عرضى در لايه خارجى آن و دو نوع رشته ديگر در لايه داخلى قرار دارند و در آنجا كه اندام طويل مىگردد به سطح داخل گرايش دارند . مراد از اين سرشت آن است كه رشتههاى جذب و دفع در برابر رشتههاى جذب و منع ( نگهداشتن ) قرار نگيرند و آن دو بهتر است در همه جا بجز رودهها باهم باشند ، زيرا كه رودهها نياز زيادى به منع ندارند بلكه نياز آنها به جذب و دفع است . همچنين گوئيم : گروهى از اندامهاى عصبى كه اجسامى را در بر دارند كه هم گوهر آن اندام عصبدار نيستند يا از يك لايه هستند و يا از دو لايه « 72 » . دو لايه بودن آنها امتيازهائى دارد به اين قرار : الف - داراى جسم محكمى هستند كه بر اثر شدت حركات خود و اندامهاى محتواىشان مانند شريانها ترك برنمىدارند . ب - مىتوانند جسمى را كه در داخل آنهاست بواسطه استحكام كافى نگهدارند و از تحليل رفتن يا بيرون رفتن آنها جلوگيرى كنند ، زيرا اگر از يك لايه تشكيل شده بودند
--> ( 69 ) - نسخه انگليسى : غشاءهاى سروزى كه احشاء را مىپوشانند هم از جنب و هم از صفاق منشاء مىگيرند . اعضائى كه در قفسه سينه قرار گرفتهاند مانند حجاب حاجز ، ششها و وريدها و شريانها توسط پرده جنب پوشيده مىشوند و اندامهائى كه در شكم قرار گرفتهاند و نيز عروق آنها بوسيله صفاق پوشيده مىشوند . ( 70 ) - نسخه انگليسى : حركات غير ارادى . ( 71 ) - نسخه انگليسى : رشتههاى طولى عمل كشيدن [ نه به مفهوم جذب غذا ] ، رشتههاى عرضى عمل دفع و راندن و رشتههاى مورب عمل احتباس و نگهداشتن را انجام مىدهند . ( 72 ) - اندامهاى ليفى [ فيبرى ] كه شبيه عصب هستند ، ولى عصب نيستند و داراى يك يا دو لايه مىباشند .