أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

19

قانون ( فارسى )

به اعتدال حقيقى نزديك‌ترند . براى ما واضح است آنهائى كه مىپندارند نزديكى تابش خورشيد از اعتدال مزاجى اين صنف مىكاهد پندارى نابجا دارند . نزديكى مسير اشعه خورشيد در اين مكان كمتر زيان بخش است و تغييراتى كه در هوا بوجود مىآورد نسبت به مكانهاى ديگرى كه از خورشيد دور تر است كمتر است . آرى هرچند خورشيد به آنها نزديكتر است ولى گذرگاه آن وسيعتر است و ازاين‌رو نه تنها بىزيان است بلكه سودمند نيز مىباشد . وضع ساكنان آن منطقه عارى از كم و كاستى است و كيفيات مزاجى آنها مشابه است . در چنين مناطقى ، هوا گذشته از اينكه به اعتدال مزاج آنها زيانى نمىرساند ، هميشه با مزاج معتدل آنها سازگار است . پيش از اين در زمينه صحت اين نظريه رساله‌اى نگاشته‌ايم . بعد از صنف مربوط به ساكنان مناطق معدل النهار ، ساكنان اقليم چهارم « 38 » داراى معتدل‌ترين مزاجند و از اين نظر يعنى از نظر اعتدال مزاج در درجه دوم قرار مىگيرند . مردمان اقليم چهارم با سكنهء اقليم دوم و سوم متفاوتند ، زيرا در اقليم دوم و سوم خورشيد گاهى در بالاى سر آنان و نزديك به آنهاست و از گرمى تابش خورشيد بهره‌مند مىشوند و گاهى خورشيد دور است و از گرماى آن بىنصيبند . به همين ترتيب اين مردم ، نسبت به ساكنان اقليم پنجم معتدل المزاج‌ترند . در اقليم پنجم خورشيد هرگز از نزديك به آنان نمىتابد و به اين جهت اين مردم نارسيده ( داراى رشد كم ) و بطئى الحركت هستند . « 39 » اعتدال مزاج در اشخاص ، در معتدل‌ترين شخص و در معتدل‌ترين صنف متعلق به معتدل‌ترين نوع وجود دارد . اما درباره اعتدال مزاج اعضاى بدن اين نكته از بديهيات است كه اندامهاى اصلى به اعتدال بسيار نزديك نيستند و بايد بدانى كه گوشت از ساير اندامها به اعتدال نزديكتر است و بعد از آن پوست قرار مىگيرد . مخلوطى از مقادير مساوى آب جوشان و آب يخ كه براى گرم كردن رگ و خون كافى است و اعصاب را خنك مىكند ، در پوست بىاثر است و همچنين خشك‌ترين اجسام و آبكىترين آنها چنانچه به خوبى مخلوط شوند و با پوست تماس يابند اثرى

--> ( 38 ) - اقليم اول منطقه استوائى ، اقليم دوم منطقه حاره ، اقليم سوم منطقه زير حاره ، اقليم چهارم منطقه معتدله ، اقليم پنجم منطقه قطبى . ( 39 ) - نسخه انگليسى : « از نظر اعتدال مزاج ، بعد از ساكنان منطقه استوائى ، ساكنان اقليم چهارم ( معتدله ) قرار گرفته‌اند . آنان ، نه به اندازه ساكنان اكثر كشورهاى اقليم دوم و سوم در معرض تابش شديد و طولانى خورشيد قرار مىگيرند و نه مانند ساكنان اقليم پنجم به علت كمى تابش نور خورشيد رشد نكرده و نارس باقى مىمانند . در اقليم پنجم و آن‌سوى آن ، در طول زمستان خورشيد بمدتى طولانى دور از ساكنان آن قرار گرفته است » .